Een ui op het internet

Met The Onion Routing (TOR) wordt surfen anoniem.

Maar afgelopen maand werden Tor-computers in beslag genomen in verband met kinderporno.

Tik google.com in de adresbalk en niet de Amerikaanse maar de Nederlandse google.nl verschijnt. Hoe dat kan? Google kan het IP-adres, het identificatienummer van de computer, aflezen en aan de hand daarvan vaststellen waar de gebruiker zich bevindt. Niet alleen bij Google, maar overal op internet laat de computer zijn IP-adres achter. Via ‘traffic analysis’, machines die het internetverkeer analyseren, kunnen acties op internet nauwkeurig in de gaten worden gehouden.

Het Tor-netwerk wil een alternatief bieden voor dit gebrek aan anonimiteit. De afkorting Tor staat voor The Onion Routing: het netwerk is opgebouwd uit verschillende lagen. Tussen de gebruiker en de uiteindelijk website wordt een groot aantal anonieme servers geplaatst waardoor het veel moeilijker wordt om te zien waar iemand naartoe surft. Bovendien is het pad steeds anders en wordt de informatie ook nog eens gecodeerd.

Bij Tor-gebruik raakt Google de draad volledig kwijt. Zo kan het voorkomen dat de Nederlandse computer ineens voor een Indonesisch IP-adres wordt aangezien en op de Indonesische versie van Google belandt.

Het basisprincipe en de technologie van Tor zijn ontwikkeld door de Amerikaanse marine, oorspronkelijk om de locatie van hun schepen niet te verraden. Free Haven, een Amerikaans project om dataverkeer te beschermen, heeft het netwerk omgebouwd tot het voor iedereen toegankelijke Tor. De motieven van deze organisatie zijn ideëel. Via anoniem internet willen ze de privacy van organisaties en individuen waarborgen en vrijheid van meningsuiting in de wereld bevorderen.

Maar ook andere internetgebruikers, zoals criminelen en leden van kinderpornonetwerken, hebben baat bij anoniem internet. Dat is geen reden om Tor uit de lucht te houden, vindt Shava Nerad van Free Haven. Volgens haar is privacy en meningsvrijheid een fundamenteel recht voor iedereen. „Je kunt niet altijd voorkomen dat zoiets gebruikt wordt door kwaadwilligen. Criminelen maken ook gebruik van de post, maar dat is nog geen reden om het postkantoor te sluiten.” Bovendien denkt Nerad dat criminele organisaties voldoende andere manieren kennen om anoniem te blijven.

Cruciaal voor het slagen van het Tor-netwerk is de inzet van vrijwilligers. Zij stellen hun servers beschikbaar die de verschillende lagen van de ui vormen. Hoe meer computers, des te veiliger en anoniemer wordt Tor.

In een grote actie van de Duitse politie tegen kinderporno werd op 7 september een aantal Tor-servers in beslag genomen. De servers waren zogenaamde exit-nodes, de laatste in de rij. Eigenaren van een Tor-server hadden, waarschijnlijk zonder dat ze het wisten, contact gelegd met een website waarop zich kinderporno bevond. Hoewel de Duitse justitie aangaf dat ze hun computers alleen als bewijsmateriaal wilden gebruiken, zat de schrik er goed in.

In Duitsland staan na de Verenigde Staten de meeste Tor-servers. Veel Duitse beheerders haalden deze maand hun server uit de lucht, uit angst voor een onverwacht bezoekje van de politie. Zoals Joachim Breitbach uit Herrenberg. „De server is voor mij en enkele van mijn vrienden van groot belang. Ik ben misschien een lafaard, maar ik kan me een inbeslagname niet veroorloven.”

Anton Ekker, specialist in mediarecht, privacy en uitingsvrijheid, kan zich de actie van de Duitse politie wel voorstellen. „Het gaat om kinderporno, een zwaar vergrijp. Dan worden vaak grote middelen ingezet.” Maar Tor-servers zijn volgens hem in principe niet aansprakelijk voor misbruik via hun computers. „In ieder geval zolang ze inhoudelijk niet betrokken zijn bij de doorgegeven informatie.”

Toch moeten mensen die een Tor-server in de lucht houden rekening houden met inbeslagname. Bijvoorbeeld om achter een IP-adres te komen. „Dan kan een Tor-server ter identificatie worden opgehaald.” Dat kan even goed in Nederland gebeuren als in Duitsland. En dus is zelfs via Tor de privacy niet volledig gegarandeerd.

Meer informatie en de werking van Tor-netwerken, kijk op: http://tor.eff.org