Een moderne fiets van hout

Vergeet de superlichte alu-sportfiets. In Alkmaar is een moderne fiets van hout ontwikkeld. „Het frame past zich in de loop der jaren aan de fietser aan”, denken ex-wielrenner Marc Faas en Jan Gunneweg.

Foto’s Klaas Fopma Nederland, Amsterdam, 3 augustus 2006 Houten Racefiets foto: Klaas Fopma Fopma, Klaas

Er is bijna geen product dat sneller evolueert dan de racefiets. Jaarlijks komen er een paar honderd nieuwe modellen op de markt. Allemaal opgebouwd uit vederlichte ruimtevaartmaterialen als carbon en titanium en met een pink te tillen. En dan komt opeens een Alkmaarse meubelmaker met een houten racefiets. Van 9 kilo. Na 150 jaar is de fiets daarmee terug bij zijn oorsprong. In 1816 ontwikkelde de Duitse uitvinder Von Drais de eerste fiets, een loopfiets. Ook helemaal van hout.

De kersenhouten fiets van Marc Faas (37), de Zanzara, (mug in het Italiaans) ziet er op het eerste gezicht uit als elke andere moderne racefiets. De bovenbuis iets oversized. Mooie gestroomlijnde vormen. Maar wie dichterbij komt ziet jaarringen en nerven onder de lak. Je klopt tegen het frame en hoort het donkere geluid van een stoel.

De ex-wielrenner Faas, die eind jaren tachtig twee keer Nederlands kampioen puntenkoers werd op de baan, gelooft heilig in hout. „Een houten racefiets heeft karakter. Het leeft. Maar het rijdt ook comfortabel. De massa dempt de trillingen van het wegdek. Toch is de fiets stijf. De kracht van de fietser gaat niet verloren in het frame.”

Faas heeft voor kersen- en berkenhout gekozen vanwege de lange nerven. „Dat geeft extra stevigheid. Met de Zanzara zijn we al enkele keren flink gevallen, maar de fiets gaf geen krimp.” Op het frame van de Zanzara staat in kleine lettertjes: improves with the years. Opvallend wanneer je bedenkt dat een wielerprof gemiddeld twee fietsen per jaar verslijt. Het metaal is dan moe. Het frame niet meer stijf genoeg. Een houten fiets wordt, volgens de maker, juist steeds beter. „Het frame past zich in de loop der jaren aan je lichaam aan.”

In de werkplaats werkt Faas samen met meubelmaker Jan Gunneweg (25). Faas maakt voornamelijk racefietsen. Gunneweg doet ook stadsfietsen, hybride fietsen en rolstoelen van hout. Het idee van een houten fiets kwam oorspronkelijk van Gunneweg. „Toen ik een keer op de fiets zat. flitste opeens door me heen: een fiets, dat moet ook kunnen.” Faas: „Ik streef naar een zo puristisch mogelijke fiets. Overal waar ik aluminium en carbon kan schrappen, doe ik dat. De Zanzara komt met 70 procent hout dicht bij dat ideaal. Maar heel veel verder kan ik niet gaan. In de trapas en het balhoofd van het stuur zit nu eenmaal schroefdraad. Dat kan alleen in metaal. Verder ben ik gebonden aan conventies. Racefietsers willen een fiets die er uitziet als een fiets en niet als een stoel of tafel. Je kunt moeilijk met houten pluggen aankomen. Voor de cruciale verbindingspunten gebruik ik daarom carbon en glasvezel.”

Het zwakke punt van de houten racefiets is het hoge gewicht. Hoe belangrijk dat is, bewijst Raborenner Michael Rasmussen, een bergspecialist, die zelfs de rubbertjes uit zijn schakelhandels en de stickers van zijn helm peutert voor de gewichtsbesparing. Hoewel? Ook daarover is niet iedereen het eens. Neem wielrenner Odwin Bink. In het circuit staat hij bekend als een Amsterdams lefgozertje. Bink wint jaarlijks tientallen wielerrondes. De Wielerexpres riep hem in 2004 uit tot de rapste renner in het peloton. Hij heeft dus een reputatie te verliezen. Toch rijdt hij sinds kort op een Zanzara. „Zo’n criterium is een en al show”. zegt Bink, „en ik weet zeker dat de schellen van de ogen vallen bij de andere renners wanneer ik met een houten fiets aankom. Maar ik denk ook voordeel te halen uit het gewicht. Vooral in de bochten. Ger Hermans van de Amsterdamse racefietsenspeciaalzaak Ger Bikes, die ook een Zanzara in de etalage heeft staan: „Odwin heeft een goede bochttechniek. Dan is een wat zwaardere fiets in het voordeel op het vlakke land. De massa houdt de snelheid vast. Lichte fietsen vallen stil in de bocht.”

Ook de wereldfietser Leon Beers heeft een houten hybride besteld voor een wereldreis. „Hij wil een fiets die onverwoestbaar is”, zegt Faas, „dan kom je al snel bij hout terecht.”

De productie van houten fietsen is nog heel kleinschalig. Er bestaan pas zes Zanzare op aarde. Met een prijs tussen de 4.300 en 5.000 euro is het een nogal exclusief product. Toch maakt Faas zich geen zorgen. „Twee jaar geleden was het nog stil bij onze stand op beurzen. Vorig jaar stonden we in Milaan, het Mekka van het wielrennen, en daar zag het opeens zwart van de mensen. Allemaal rond dat houten fietsie. Opeens is het allemaal zeer esthetisch wat we doen.” Als het maar niet al te hard gaat. „Als morgen iemand dertig houten racefietsen bestelt, dan krijgen wij een acute depressie. Dan zoeken we waarschijnlijk snel een nieuwe uitdaging. Een auto van hout. Of anders een vliegtuig. Het moet wel leuk blijven.”

    • Jan Maarten Deurvorst