Voetgangers krijgen hun brug niet terug

Waar winden stedelingen zich over op? In Middelburg ligt een stuk nationaal erfgoed weg te roesten. „De gemeente had de brug al lang moeten restaureren.”

De gesloopte en in stukken gezaagde voetgangersbrug uit 1871. De gemeente Middelburg wil hem niet terugplaatsen in het nieuwe stationsgebied. (Foto's vrienden van Middelburg)
De gesloopte en in stukken gezaagde voetgangersbrug uit 1871. De gemeente Middelburg wil hem niet terugplaatsen in het nieuwe stationsgebied. (Foto's vrienden van Middelburg) vrienden van Middelburg

Er ligt een rijksmonument te roesten in een loods. Het is een voormalige voetgangersbrug over het spoor. Voorzitter Pieter Jan Smallegange van de Vrienden van Middelburg stapt de loods binnen en neemt de ravage in ogenschouw. Het gietijzer is in stukken gezaagd. Het hout van de treden is aan het versplinteren. De witte verf bladdert. Het sierlijk gesmede getal 1871, het bouwjaar van de brug, is nog zichtbaar. „Deze brug is nostalgie”, zegt Smallegange. „Nut en noodzaak zijn verdwenen, maar de brug behoort wel tot het erfgoed van de stad en dat moet je niet verkwanselen.”

De spoorbrug, die dichtbij het station stond, is zes jaar geleden gesloopt. Met de belofte dat de brug na de reconstructie van het stationsgebied zou worden herbouwd. Zo staat het in een brief van de toenmalige wethouder, zo is ook verklaard op een bewonersavond, en zo is ook toegezegd aan het rijk, zeggen de Vrienden van Middelburg. De stichting is „ernstig bezorgd”, aldus een schrijven. „Ze erkent argumenten van esthetische, financiële en praktische aard die er ongetwijfeld zijn, maar houdt de gemeente aan de toezeggingen en afspraken die in het verleden zijn gemaakt.”

Maar van terugplaatsen komt het waarschijnlijk niet meer. „De brug is een ornament geworden”, zegt wethouder Hannie Kool-Blokland. „Er is geen noodzaak meer voor de brug. Als wij de brug zouden terugplaatsen, zou er óók een brug over het kanaal ernaast moeten worden gebouwd om een logische route vanuit de wijk Dauwendaele naar het centrum te maken. Zo’n brug over het kanaal wil de provincie Zeeland niet.”

Herplaatsen zou 900.000 euro kosten, zegt de wethouder, en daar komt bij dat volgens de nieuwste eisen van spoorbeheerder ProRail, een voetgangersbrug liefst drie meter boven de bovenleiding moet uitkomen. Dat zou weer lange hellingbanen tot gevolg hebben, en daar is weinig ruimte voor.

„Wij hopen dat de brug wordt teruggeplaatst, maar eerlijk gezegd denk ik dat het niet meer zal gebeuren”, zegt Pieter Jan Smallegange. De gemeente stuurt nu aan op plaatsing van de brug in het spoorwegmuseum in Goes.

Het wachten is op het oordeel van de Rijksdienst voor Monumentenzorg, die sinds vorige week Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heet. De rijksdienst geeft zwaarwegende, maar niet bindende adviezen over hoe om te gaan met monumenten. Zal de rijksdienst kunnen billijken dat de voetgangersbrug niet, zoals afgesproken, in Middelburg wordt teruggeplaatst, maar wordt afgestaan aan het spoorwegmuseum in Goes?

„Nee”, zegt een woordvoerder. „Het gaat hier om een zeldzame voetgangersbrug uit het begin van het spoorwegtijdperk. Die vormde een ensemble met het station van Middelburg. Wij hebben destijds een negatief advies uitgebracht. Ook al omdat de brug in een dermate slechte staat verkeerde dat demonteren volgens ons niet goed mogelijk was. De gemeente had de brug al veel eerder moeten restaureren.”

Middelburg heeft het advies van de rijksdienst naast zich neergelegd maar wel beloofd de brug na demontage onder goede condities op te slaan en te herplaatsen. „En belofte maakt schuld”, zegt de woordvoerder. „Wij begrijpen het argument van de gemeente dat ze er geen geld voor hebben. Maar gemeenten hebben een verantwoordelijkheid voor zeldzaam nationaal erfgoed. Die verantwoordelijkheid wordt nu afgewenteld op een andere gemeente, Goes. En dat is niet voor het eerst.”

Het museum in Goes verheugt zich intussen op de mogelijke komst van de brug. Het museum kreeg al eerder rijksmonumenten uit Middelburg in beheer, zoals een seinhuisje. „Wij zouden erg blij zijn met deze brug”, zegt Reinier Zondervan, de enige vaste medewerker van het museum. „De brug past hier schitterend op ons terrein.”