Religieuze rel rond een graf

De verering van het graf van Mohammed wordt door islamisten weggezet als ‘afgoderij’.

Professor Van Koningsveld dient hen van repliek.

‘Verwerpelijke nieuwlichterij’, ‘afgoderij’. Hervormers die de islam willen ontdoen van in hun ogen ketterse uitwassen doen in verbaal geweld niet onder voor de kampioenen van de Europese Reformatie. Ze verklaren allerlei islamitische kunstuitingen taboe en richten zich ook tegen de onder islamieten wijdverbreide gewoonte om graven van heiligen te bezoeken en hen om voorspraak bij God te vragen.

Het graf dat moslims vanouds het meest vereren is dat van de profeet Mohammed. Voor puriteinen als de wahhabieten en de salafisten is deze verering een gruwel. Zij zien die als shirk, het toekennen van gezellen aan God, de doodzonde der veelgoderij.

Woensdag begon aan de Rijksuniversiteit Leiden een nieuwe opleiding: islamitische theologie. Professor Sjoerd van Koningsveld gaf het openingscollege met als thema ‘Het graf van Mohammed – Attitudes en discussies rond een religieus symbool.’

Hij vertelde zijn moslimstudenten eerst iets over de onwetendheid en arrogantie die eeuwenlang leefden in het Westen als het ging om de islam. Het duurde tot de zeventiende eeuw voordat men in Europa doorhad dat de profeet niet begraven lag in Mekka, maar in Medina.

In de negentiende eeuw stelde een Franse racistische ideoloog, D. Kimon, voor een militaire expeditie uit te rusten tegen Mekka en Medina en het stoffelijk overschot van Mohammed bij te zetten in het Louvre met het grafschrift: ‘De islam. Hij ruste in vrede’.

Na zijn dood in 632 werd Mohammed begraven in het vertrek van zijn vrouw Aisha. Dat lag aan de buitenkant van de oostelijke muur van zijn moskee in Medina, de stad waar hij zijn gemeente grondvestte en waar hij gestorven was. Ook Abu Bakr en Omar, de eerste twee kaliefen – opvolgers van Mohammed – werden bijgezet in dit Nobele Vertrek. De derde, Uthman, werd vermoord en daarna elders begraven. Daarmee kwam een einde aan een ontwikkeling die leek te gaan in de richting van een mausoleum voor de hoogste leiders van de islam.

De moskee in Medina is enkele malen uitgebreid. In door Van Koningsveld aangehaalde historische bronnen zijn plattegronden te vinden van de grafkamer met de positie van de drie lichamen. Uit die bronnen blijkt ook dat de muren van de grafkamer de eerste eeuwen niet tot het dak van de moskee reikten. De ruimte was afgeschermd door een baldakijn, later door een dak met een schuifraam. Dat werd geopend als er werd gebeden om regen en de profeet daarbij om bemiddeling werd gevraagd.

De verering van de vele heiligen die de islam kent, is geënt op de manier waarop het graf van Mohammed werd vereerd. De cultus begon met een begroeting van de profeet, ook namens afwezigen die groeten hadden meegegeven. In de Middeleeuwen werden voor deze grafcultus gebedenboeken geschreven, zoals dat van de Marokkaanse mysticus Al-Jazouli.

Negentiende-eeuwse hervormers meenden – ten onrechte – dat deze cultus afweek van ‘de praktijk der vrome grondleggers’. De Saoedische religieuze autoriteiten, aanhangers van de wahhabitische richting, verspreiden onder pelgrims folders waarin staat dat het verboden is het graf van de profeet te aaien of te kussen. De profeet om bijstand vragen zou neerkomen op afgoderij.

Ook de Salafiyyah, een aan het wahhabisme verwante puriteinse richting, waaruit nogal wat extremisten voortkomen, verwerpt verering van het profetengraf. Deze beweging, volgens Van Koningsveld nog steeds een kleine minderheid, heeft de beeldvorming rond de islam in West-Europa sterk beïnvloed.

De hoogleraar besloot zijn college aldus: „Gestoeld op eeuwenoude haat en xenofobie kan het Westen zich nu laven aan de schanddaden van religieus fanatisme die in naam van de islam worden gepleegd, zoals de recente vernieling van de grafkoepel van Imam Jafar al-Sadiq in Samarra, een van de kostbaarste cultuurschatten van Irak. Daarbij verliest men de diversiteit van islamitische richtingen en stromingen doorgaans volstrekt uit het oog.”

Lees verder op: www.nieuws.leidenuniv.nl/index.php3?m=&c=1126