Je moet het verhaal , zegt David Lynch voeldenken

Intuïtie speelt een grote rol in de nieuwe film van David Lynch. Hoofdrolspeelster Laura Dern: „Ik weet niet wie ik speelde.”

Filmregisseur David Lynch ontving woensdag op het filmfestival van Venetië een Gouden Leeuw voor zijn oeuvre Foto Reuters Director David Lynch poses with the Golden Lion award for lifetime achievement at the Venice Film Festival September 6, 2006. REUTERS/Fabrizio Bensch (ITALY)
Filmregisseur David Lynch ontving woensdag op het filmfestival van Venetië een Gouden Leeuw voor zijn oeuvre Foto Reuters Director David Lynch poses with the Golden Lion award for lifetime achievement at the Venice Film Festival September 6, 2006. REUTERS/Fabrizio Bensch (ITALY) REUTERS

Met de nieuwe film van David Lynch is het net als met astrologie. Je moet erin geloven om er betekenis aan te hechten. Het duiden van de film is voor exegeten nog een hele klus, want aan het drie uur durende INLAND EMPIRE (eerste vraag: waarom moet die titel in kapitalen geschreven?) is geen touw vast te knopen. Laura Dern speelt de hoofdrol, en zij is onder meer een actrice die in Hollywood een film aan het maken is met Jeremy Irons als regisseur. Die film is een remake van een Duitse film die 47 heet en die nooit is afgemaakt omdat er een vloek op rustte. De film lijkt verder een duik in het onderbewuste van Derns personage, waarin onder meer hoeren rondlopen die ‘The Locomotion’ dansen en konijnen een toneelstuk opvoeren waar op de raarste momenten ingeblikt om gelachen wordt.

Waar de film over gaat is een vraag die de regisseur niet beantwoordt. Trots meldde hij woensdag tijdens de persconferentie dat er geen script was en dat de film tijdens de opnames in Los Angeles en Polen is bedacht. Laura Dern zegt even trots, maar ook een beetje bedremmeld: „Ik wist niet wie ik speelde en ik weet het eigenlijk nog steeds niet.”

INLAND EMPIRE gaat op het festival in première omdat Lynch dit jaar de Gouden Leeuw krijgt voor zijn gehele oeuvre, dat begint met Eraserhead en onder meer The Elephant Man, Blue Velvet, Twin Peaks en Mulholland Drive bevat. „Gisteren was ik nog negentien en nu ontvang ik een oeuvreprijs”, aldus Lynch (60). De liefhebbers vinden in INLAND EMPIRE genoeg verwijzingen naar dat eerdere werk om maanden voort te kunnen. De nachtmerrieachtige sfeer die Lynch altijd zo goed weet op te roepen, is in INLAND EMPIRE weer volop aanwezig. Door gezichten en geluiden te vervormen wordt zelf de aardige buurvrouw een heks.

De volgende dag toont Lynch zich een helder verteller aan het zwembad van Hotel des Bains, die zelf nooit last heeft van nachtmerries. Wel ging hij een keer naar een psychiater. „Maar toen ik hem vroeg of de therapie mijn creativiteit aan kon tasten, zei de man eerlijk dat dat zou kunnen. Dus toen ben ik maar niet meer gegaan.” Het maken van een film begint met het krijgen van ideeën, zegt Lynch, „en dat gebeurt bij mij echt zo als in tekenfilms. Opeens gaat er een lampje aan in je hoofd. Ik vergelijk het ook wel eens met vissen. Het verlangen om een film te maken is het aas. En dan moet je geduld hebben. Een film bestaat uit een verzameling van zulke invallen. Je filmt ze en in de montage schaaf je er net zo lang aan tot ze een geheel vormen.”

Voor INLAND EMPIRE gebruikte hij voor het eerst een digitale camera. „Dat was geweldig. Je hebt zoveel vrijheid met dat lichte materiaal. Ik ga nooit meer met film werken.”

Wie Lynch hoort praten zou vrolijker films vermoeden dan de nachtmerries die hij maakt. „Voor een verhaal heb je contrast nodig”, is de verklaring van de regisseur. „Zonder conflicten heb je geen verhaal.” Dat verhaal hoef je in zijn geval niet te begrijpen, maar te ‘voeldenken’. „In het dagelijks leven maken we voortdurend van intuïtie gebruik. In films zijn we er nog steeds niet aan gewend.”

Enthousiast wordt Lynch pas echt als hij mag vertellen over transcendentale meditatie, een soort meditatie die de regisseur al 33 jaar twee keer per dag beoefent. „Ik heb nog nooit een keer overgeslagen. Transcendentale meditatie is een mentale techniek die je een grens laat overgaan om je het verenigde veld te laten ervaren waar alles vandaan komt. Alleen tijdens de meditatie gebruik je de volledige capaciteit van je hersenen. Angst, woede, depressie, het verdwijnt allemaal. Wat overblijft, is pure creativiteit.”

De regisseur hoopt dat meer mensen het gaan doen. „Wat zijn jullie nou”, zegt hij tegen het groepje journalisten om de tafel. „Werkbijen die voor hun salarisje ploeteren en bijna nergens van genieten. Iedereen is ongelukkig. Maar de mens heeft zoveel meer potentie.” Lynch gelooft ook dat transcendentale meditatie het collectieve bewustzijn kan beïnvloeden. Vrede in het Midden-Oosten kan volgens Lynch zo dichterbij worden gebracht. En dan zijn we er nog niet. „Meditatie kan de hele wereld vrede brengen. Misschien gebeurt dat eerder dan je denkt.”