Groeiende peulvrucht of knullige striptease

Oude 8mm-filmpjes zijn te leuk om te laten verstoffen, vindt Onno Petersen.

Hij bezit er bijna honderd, en vertoont ze met zijn ‘Cinémobiel’.

Met behulp van de accu van een invalidenkarretje worden oude filmpjes op locatie vertoond, zoals hier in het Vondelpark. Foto Thomas Schlijper
Met behulp van de accu van een invalidenkarretje worden oude filmpjes op locatie vertoond, zoals hier in het Vondelpark. Foto Thomas Schlijper Schlijper, Thomas

Vraag Onno Petersen wat zijn favoriete film is, en hij noemt zonder aarzelen Het leven van de peulvrucht. Ook is hij dol op de vooroorlogse versie van Extreme Sports: heldhaftige skiërs op houten latten. Petersen (42) is sinds twee jaar bevangen door de liefde voor antieke achtmillimeter filmpjes, de grofkorrelige kleinbeeldfilms die altijd net iets te snel of te langzaam lijken te worden afgespeeld.

Voor de vierde keer geeft hij dit weekend een voorstelling met een selectie uit zijn verzameling van bijna honderd tweedehands kleinbeeldfilms. Voorlichtingsfilmpjes, instructie- of propagandafilmpjes, of korte speelfilms: in 8-mm-formaat is een eindeloze variëteit aan genres beschikbaar. „Zoals we nu kijken naar waaghalzerij op zenders als SBS, deden de mensen dat vroeger ook”, vertelt hij. „Alleen zagen ze het in de bioscoop, op 8-mm-films, en griezelden ze van scènes wildwaterkanoën.”

Aanstaande zondag zal Petersen in een zaaltje van de voormalige Filmacademie het publiek trakteren op een dinosaurussenfilm uit 1928 (een soort Jurrassic Parc avant la lettre, en volgens Petersen de eerste film die ooit in een vliegtuig werd vertoond), een voorlichtingsfilmpje voor Amerikaanse soldaten uit 1940 (waarin de krijgsmacht werd gewaarschuwd voor de geslachtsziektes van Europese vrouwen) en oude vakantiefilmpjes van een amateur. Hij zegt keer op keer verrast te zijn door de goede kwaliteit van de beelden. „Die filmrollen waren relatief duur, dus je moest van tevoren een plan maken wat je precies wilde filmen. In deze tijd investeer je één keer in een digitale camera, en dan kun je er kosteloos op los schieten.”

Petersen, in het dagelijks leven mondhygiënist, begon twee jaar geleden met zijn hobby, toen hij van een vriend een vijftig jaar oude filmcamera cadeau kreeg. Daar moest natuurlijk een projector bij, en een projectiescherm. Zijn huiskamervoorstellingen werden al snel te krap voor allenieuwsgierige vrienden. Om zijn filmpjes te kunnen vertonen op verschillende, gekke locaties, kocht Petersen dit jaar een invalidenwagentje, dat dient als rijdende stroomvoorziening voor de projector.

Zo had vorige maand op een mooie zomeravond in het Vondelpark de eerste 8mm-openluchtvoorstelling plaats. Op een donker grasveld middenin het park, slechts verlicht door twee fakkels, klonk het geratel van de filmprojector. Muisstil keken de bezoekers naar zwart-wit beelden van de groeiende peulvrucht, of naar knullige stripteases. Een vriend van Petersen begeleidde de veelal stomme films met muziek van een opwindbare 78-toeren-grammofoon. Halverwege de voorstelling dreigde de stroom op te raken – dus reed Petersen even een rondje met de ‘Cinémobiel’, om de accu op te laden.

Misschien komt zijn interesse in 8-mm-filmpjes wel voort uit nostalgie, denkt Petersen. „Iedereen heeft wel filmpjes van zichzelf, die ooit door z’n ouders zijn gemaakt.” Zelf genoot hij altijd van die avondjes films kijken, en dat gevoel wil hij nu weer oproepen. „Ik wil ook altijd dat de projector tussen de mensen in staat. Dan kun je de sprocket sounds goed horen, het geluid dat de projector maakt als de radertjes in de perforaties van de film grijpen.”

Zelf maakt Petersen eigenlijk nauwelijks meer films met zijn oude camera. Hoewel, gisteren draaide hij zijn laatste, vanuit het raam van een klein vliegtuigje: „Ik hoorde dat het laatste laboratorium waar je films kunt ontwikkelen volgende maand wordt opgeheven, dus heb ik nog snel mijn laatste rol opgemaakt.”

Maar het gaat vooral om het bekijken van de oude films. Petersen wil met zijn Cinémobiel op meer verrassende plekken openluchtbioscoopjes organiseren. „Er zit zo veel hilarisch materiaal bij”, zegt hij. „Voorlichtingsfilmpjes voor brugklassers, over hoe hun lichaam en geest zullen veranderen, of een hele stapel knappe amateurfilms van iemand die op vakantie was met zijn dochter: schattig. En dat ligt allemaal te verstoffen op rommelmarkten, voor een habbekrats te koop.”

Zondag 10 september, aanvang 21.00 uur, Overtoom 301. Toegang €4,-. Mail voor info naar: sprocketsounds@gmail.com