Droeve, bleke billen

Mark Haddon: Een akkefietje. Uit het Engels vertaald door Harry Pallemans. Contact, 382 blz. € 19,50
Mark Haddon: Een akkefietje. Uit het Engels vertaald door Harry Pallemans. Contact, 382 blz. € 19,50

Mark Haddon: Een akkefietje. Uit het Engels vertaald door Harry Pallemans. Contact, 382 blz. € 19,50

Vol op het gemoed. Dat besef overheerst na lezing van Een akkefietje, de nieuwe roman van Mark Haddon. Het is een heel ander boek dan Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht, zijn vorige boek dat zo’n onverwacht groot succes werd. Werd dat verhaal nog opgebouwd vanuit het perspectief van een autistische jongen, consequent volgehouden en heel gesloten, deze keer heeft Haddon gekozen voor een breed opgezette familie-tragikomedie. De ontwikkelingen vormen een breed uit- waaierend geheel, verteld vanuit het perspectief van verschillende personages. Regelmatig mikt Haddon daarbij op het effect.

En dat gebeurt met succes: er staan veel beeldende scènes in, die overtuigen in hun psychologische en geestige karakteriseringen. Hoewel het vertelperspectief vaak wisselt, begint en eindigt het boek met de langzaam dementerende George: een betrouwbare, degelijke en wat saaie man die een eczeemplekje voor huidkanker aanziet. Hij heeft een werkende vrouw, een homozoon (‘Met homoseksualiteit op zichzelf had George geen moeite. Mannen die samen meubels kochten, dat idee vond hij moeilijk’) en een dochter die voor een tweede keer trouwt, zij het met wat zich laat aanzien als een nóg grotere miskoop dan haar eerste man. Dat zijn de dingen die hem bezighouden – totdat hij zijn vrouw in bed aantreft met een oud-collega. Het droeve beeld van die bleke billen bovenop zijn vrouw verlaat hem niet en zijn pogingen om er met enige waardigheid op te reageren, zet Haddon mooi neer.

Kortom: materiaal genoeg voor een reeks misverstanden en pijnlijke confrontaties, die ook steeds pijnlijker worden wegens de Britse gewoonte om tegenslag met ‘stiff upper lip’ te begroeten. Het geheel doet soms dan ook aan een ouderwetse toneelkomedie denken, vooral wanneer de verwikkelingen elkaar in zo’n hoog tempo op elkaar volgen, dat het bijna onwaarschijnlijk wordt. En ook op een ander niveau heeft dit boek iets ouderwets: vrijwel alles wordt afgerond, aangekondigd, uitgelegd en na menig pijnlijke scène is het resultaat vooral een mild, vriendelijk boek.

En daarin schuilt helaas de teleurstelling: Een akkefietje is aangenaam leesvoer, maar Haddon had het zichzelf iets moeilijker moeten maken, door bijvoorbeeld te kiezen voor alleen het perspectief van de degelijke en tuttige George. Dan was het waarschijnlijk een beklijvender boek geworden. Veel meer dan in Het wonderbaarlijke voorval van de hond in de nacht blijft Haddon deze keer aan de buitenkant van zijn verhaal. Daardoor houd je na het vermaak het idee over: als het op is, is het leeg.