De Top-10 van Timboektoe

Johan Sebastian Bach foto Roger Viollet Jean-Sébastien Bach (1685-1750), compositeur allemand. RV-745692
Johan Sebastian Bach foto Roger Viollet Jean-Sébastien Bach (1685-1750), compositeur allemand. RV-745692 ROGER_VIOLLET

Het was een mooi moment, maandagavond 6 september, 23.00 precies. Lex Bohlmeijer, presentator, zat achter de microfoon van Radio Vier. Hopla, zei hij, daar zijn we weer. Misschien, voegde hij eraan toe, deed het wel een beetje aan Heintje Davids denken die destijds van de Ewige Wiederkehr haar beroep maakte, maar dit was blijvende werkelijkheid: Radio Vier was terug met klassieke muziek, na elf uur ’s avonds, met het programma Amoroso, muziek om bij weg te dromen. Na Bohlmeijers gevoelige woorden kwam er een stukje Mozart. ‘Amoroso’ betekent: innig, teder.

Nederland wordt regelmatig getroffen door een etherbeving. Lang tevoren hebben raden van bestuur en staatssecretarissen, na bestudering van de luisterdichtheid en de kijkcijfers besloten dat de programmering ‘op de schop’ moet, dat wil zeggen radicaal hervormd. Dat komt in de media. Het personeel, de medewerkers verzetten zich, debat in de kamer, er valt geen touw aan vast te knopen, maar de vrije markt en de wil van de burger eisen de schop. En dan, op een zwarte dag is het zover. Je wilt de zender van je voorkeur aanzetten, en daar braakt een moppentapper zijn tweedehands humor. Of een overvrolijke man houdt je op de hoogte van de laatste vorderingen van een aanstormend zangeresje. Mijn zegen hebben ze, zolang ze niet op mijn frequentie komen.

Radio Vier is lang een zender geweest zoals ze in alle landen van het Westen er een hebben: gespecialiseerd in het uitzenden van wat we nu eenmaal klassieke muziek noemen. In het Mozartjaar veel Mozart, soms een beetje Gershwin, maar ook hypermodern, eens geavanceerde Russische componisten, Debussy, Chopin, mooie of interessante muziek en ook wel iets waarvan horen en zien me vergingen. Dat allemaal tot middernacht.

Toen ontdekte iemand in Den Haag of Hilversum dat dit niet in overeenstemming was met de volkswil. Die eiste dat er om half elf ’s avonds uit een ander vaatje zou worden getapt. Dat gebeurde voor het eerst op 2 januari 2005. In plaats van klassieke tonen en maten klonken de geluiden van onmiskenbaar een Amerikaans dronkemanspartijtje. „Suddenly!” riep een zatladder. En daarna een dame: „My dear friends!” Dit bleek de inleiding tot het nieuwe programma te zijn. Wereldmuziek, met zijn onnavolgbare universele eruditie toegelicht door Vincent van Engelen. Het maakte de indruk dat het zou duren tot de Jongste Dag.

Vorig jaar omstreeks deze tijd begon het opnieuw om Radio Vier te rommelen. De Raad van Bestuur was op het idee gekomen de zender uit de ether te halen, om daarvoor in de plaats de jongerenzender FunX (supported by BNN) toegang te geven. „Je denkt dat niets in omroepland je nog kan verbazen, maar nu is toch alles van god los”, zei Roland Kieft, woordvoerder van de programmamakers, tegen de Volkskrant. In de uitzendingen lieten de medewerkers hun protest horen. E-mails van luisteraars stroomden binnen. Op de Raad maakte het geen indruk; die zag ‘de felle reacties als een bijdrage tot de discussie’. Als de Raad „het roer van de muziekzender om wilde gooien was daarvoor geen toestemming van de staatssecretaris nodig”, liet een woorvoerder weten.

Op een avond vergat ik om 22.30 mijn transistortje af te zetten, en ik hoorde dat de klassieke muziek gewoon verder ging. Gewoon! Tot elf uur. Toen kwam er een sombere, dreigende stem uit de luidspreker die zei: „Dit is Radio Vier FM.” En daar kwamen ze weer, de Top-10 van Timboektoe, een belangrijke muzikale ontwikkeling in Kasjmir, een opmerkelijke tophit in de Kaukasus. Zo is het verder gegaan tot deze week maandag. Nu hebben we Amoroso. Mooi!

Mijn enige bezwaar is dat op dezelfde tijd Witteman en Pauw op de televisie zijn, straks met hun ‘sidekicks’. Kan dat niet wat vroeger? En dan voor ‘sidekick’ een Nederlands woord verzinnen. Verder ben ik gelukkig.