Tijd op KNVB-fax bepaalt: 00.00 uur is 00.00 uur

De transfertermijn voor beroepsvoetballers loopt om middernacht af.

Voetbalclubs en supporters houden tot vanavond hun adem in.

Bij de KNVB in Zeist gaat vanavond een dik pak papier in de fax. De inkt wordt bijgevuld en Ninon Kok, juriste bij de voetbalbond, controleert de interne klok van het apparaat nog eens, want die speelt een cruciale rol. Om 00.00 uur vannacht sluit de transfertermijn voor voetballers in Nederland – en in de landen in dezelfde tijdzone. Wie om kwart over twaalf nog met een controlerende middenvelder komt aanzetten is te laat. „De tijd op de KNVB-fax is doorslaggevend”, zegt Kok. „Twaalf uur is twaalf uur.”

Hoewel het bij sommige transfers soms krap aan was in het verleden voorziet de bond geen verrassingen. „Clubs die op het laatste moment nog een transfer verwachten nemen al eerder contact op om er zeker van te zijn dat wij aanwezig zijn”, zegt Kok. Zij voorspelt vandaag nog tien of vijftien transfers bij Nederlandse clubs. Een eerste echte piek zag de juridische afdeling van de KNVB al in de week voor de eerste ronde van de Nederlandse competitie, twee weken geleden. Kok: „Het kan heel hectisch zijn, maar het heeft ook wel wat om op zo’n avond te werken.”

Voor veel clubs is de laatste dag van de internationale transfer window inderdaad hectisch, maar lang niet altijd leuk. Sommige clubs raken vlak voor sluitingstijd een sleutelspeler kwijt en hebben geen tijd meer een geschikte vervanger te vinden. De beste voetballers zijn al lang van de markt. Wie zijn selectie niet rond heeft moet wachten tot de volgende internationale stoelendans, tussen 1 en 31 januari 2007.

In haar streven naar een evenwichtiger competitieverloop en een stabielere arbeidsmarkt stelde de wereldvoetbalbond FIFA in 2002 twee transfertermijnen per jaar in: een lange tussen de competities, een korte halverwege het seizoen. Zo werd voorkomen dat de Chelsea’s van deze wereld plotseling gingen winkelen door blessures, een onverwachte thuisnederlaag – of gewoon om het publiek een plezier te doen. In Nederland hadden de topclubs dezelfde macht: de kleine clubs konden alleen maar met afgrijzen toekijken hoe de ruit op hun middenveld half oktober in gruzelementen viel door de kooplust van de concurrent.

De KNVB kwam de clubs aanvankelijk tegemoet met wat in bestuurskamers bekend als de ‘jokerregeling’, waarmee de bond elke club twee keer per seizoen dispensatie kon verlenen buiten de transfertermijnen een speler aan te trekken. Maar de FIFA verbood dat vorig jaar. Nu wordt alleen dispensatie verleend als een spelerscontract wordt ontbonden door een arbitragecommissie of de kantonrechter, óf als een speler weg wil omdat zijn club failliet is of in surséance van betaling verkeert. Verder moeten de clubs het doen met wat ze hebben. Daardoor is de druk om zaken te doen tijdens het ‘jachtseizoen’ enorm.

Maar er bestaat kritiek op de transfertermijnen, vooral als op de dag van de deadline de tijd ontbreekt om een plotseling vertrokken sleutelspeler te vervangen. Alleen kapitaalkrachtige clubs als AZ kunnen zich daartegen verzekeren door vervangers aan te trekken vóórdat hun spelers weg zijn – met het risico van een grote selectie en ontevreden spelers op de bank.

Anderen wijzen erop dat de competitie al begint terwijl er nog volop wordt gehandeld. „Eigenlijk zou het beter zijn als er geen transfers meer zouden plaatsvinden na het begin van het seizoen in Nederland”, zegt sportrechtadvocaat Frans de Weger, in het verleden als KNVB-jurist belast met transfers en overschrijvingen. Hij verwijst naar de gaten die Dirk Kuijt en Jan Vennegoor of Hesselink achterlieten zoals Zlatan Ibrahimovic deed in 2004, toen hij in de laatste uren van de transfertermijn Ajax verliet, vlak na zijn fabuleuze doelpunt tegen NAC. Ajax moest daarop Europa in met Wesley Sonck en Yannis Anastasiou, omdat Zlatans beoogde opvolger, Arouna Koné, niet ongeschonden door de keuring kwam.

De Weger begrijpt wel dat de FIFA kiest voor één datum voor alle landen. „Uniformiteit. Maar het is moeilijk uit te leggen aan een seizoenkaarthouder als de beste speler na drie wedstrijden weg is en de club reageert met een paniekaankoop.” Vorig seizoen raakte PSV te elfder ure Wilfred Bouma en Young-Pyo Lee kwijt, waarna de club op de laatste avond rond tien uur nog de papieren voor Michael Ball naar Zeist faxte.

Het toestaan van transfers na de seizoensopening kan nog andere bijwerkingen hebben. Khalid Boulahrouz stapte over van HSV naar Chelsea, er kreeg prompt het verwijt dat hij kort daarvoor een blessure had gesimuleerd voor de voorrondewedstrijd voor de Champions League van HSV tegen Osasuna. Doordat hij was afgehaakt tijdens de warming-up kan hij dit seizoen voor Chelsea in de Champions League spelen. Boulahrouz ontkent die aantijgingen.

Ook de winterse transferperiode, ooit bedoeld voor clubs met veel blessures, roept discussie op. Heerenveen verloor vorig jaar halverwege de competitie twee spitsen, Georgios Samaras en Klaas Jan Huntelaar, de laatste nog wel aan concurrent Ajax. De Weger: „Zo’n transfer geeft op zijn minst een vreemd gevoel. Clubs als Chelsea zouden de hele voorhoede van de concurrent kunnen kopen, ook een vorm van competitievervalsing.” Andersom kan het ook: Portsmouth ontliep degradatie uit de Premier League nadat de club in januari bijna een heel nieuw elftal had aangetrokken.

Spelersvakbond FIFPro stelde toen dat de markt door de wintertransfers „volledig op hol” was geslagen. Volgens Tijs Tummers van FIFPro zijn de pogingen om de arbeidsmarkt voor voetballers te stabiliseren mislukt. Hij pleit voor herinvoering van transfers door het hele jaar. „Een club die vlak voor het verstrijken van de termijn wordt leeggeroofd, wordt uitgelokt om ondoordachte aankopen te doen”, vindt Tummers. „Het legioen eist van Feyenoord dat er binnen drie dagen een grote naam wordt gepresenteerd. Daardoor krijg je een overspannen en onnatuurlijke markt. Iedereen weet dat die club snel moet handelen. Dat beïnvloedt de vraagprijs. Clubs als PSV en Feyenoord zouden langer naar een geschikte vervanger moeten kunnen zoeken.” Wellicht ook de clubs die vandaag de dupe worden van last-minute-aankopen van PSV en Feyenoord.