‘In uiterste nood gaat de machine uit’

Door de hoge prijzen voor gas en elektriciteit is papierfabrikant Parenco inmiddels meer geld kwijt aan energie, dan aan loon. De gestegen prijs doorberekenen aan de klant kan niet. „Dan stapt hij over naar de concurrent.”

Algemeen directeur Per Ivar Berg van papierfabriek Parenco in Renkum heeft zorgen. Jaren achtereen had Norske Skog, het moederbedrijf van Parenco, te maken met dalende winsten. Net nu het in het tweede kwartaal van dit jaar een beetje beter ging doordat de vraag naar krantenpapier iets toeneemt, blijkt dat het herstel geheel te niet wordt gedaan door de hoge energieprijzen. De kosten van gas en elektriciteit bij NS Parenco, zoals het bedrijf officieel heet, zijn inmiddels hoger dan de loonkosten.

De hoge energieprijzen treffen niet alleen Parenco, maar de hele papiersector in Nederland. De kosten voor stroom en elektriciteit zijn de afgelopen twee jaar bijna verdubbeld, zo blijkt uit het jaarverslag van de VNP, de branchevereniging van de Nederlandse papiersector. Ook andere industrietakken merken het (zie kader). Maar die kunnen de gestegen prijzen nog doorberekenen aan de klant. Norske Skog kan dat niet. Door de overcapaciteit in de papierindustrie zou de klant gewoon overstappen naar de concurrent, legt directeur Berg uit. De overcapaciteit is zo ernstig dat Norske Skog al een fabriek in Noorwegen heeft gesloten en twee machines in een fabriek in Zuid-Korea heeft stilgezet, wat 180.000 ton papier per jaar scheelt.

Daar blijft het niet bij: twee weken geleden kondigde het Noorse bedrijf een grootscheepse reorganisatie aan, waarbij 1.000 van de in totaal 9.400 arbeidsplaatsen wereldwijd zullen verdwijnen. Bovendien krijgen alle negentien fabrieken van Norske Skog, dat in het tweede kwartaal van dit jaar 29 miljoen euro verlies leed, een eigen commerciële afdeling om de band met de klant te versterken.

Wat de reorganisatie voor de fabriek in Renkum betekent, is nog onduidelijk. NS Parenco hoopt de dans te ontspringen, aangezien het bedrijf, dat kranten- en reclamedrukwerkpapier maakt voor vrijwel alle grote drukkerijen in Nederland, de afgelopen drie jaar al is gekrompen van 700 naar 430 man. Om efficiënter te werken zijn zogeheten brede teams opgezet, bestaande uit werknemers uit alle disciplines, die elkaar makkelijk kunnen vervangen. Door die maatregelen was het financieel resultaat bij NS Parenco „beter dan verwacht”, al geeft het bedrijf alleen de geconsolideerde cijfers.

Om energie te besparen zijn tal van maatregelen genomen. NS Parenco, gelegen aan de Rijn, wekt sinds anderhalf jaar zelf 25 procent van de energie op met een oven waarin slib en afvalpapier wordt verbrand. Een eigen gasturbine levert nog eens een kwart van de benodigde energie op. „Als we ook afval van bedrijven in de omgeving zouden inzamelen, kunnen we dat percentage verhogen”, vertelt communicatiemanager Suzanne van Vlerken in een loods waar bulldozers het oud papier op grote hopen harken. „In uiterste nood kunnen we ook af en toe de machines even stil zetten, dat scheelt ook.”

Verder is het productieproces aangepast aan de omstandigheden. De houtverwerking en pulpproductie, die veel energie vergen, worden ’s nachts gedaan, als de stroom goedkoop is. „Dat is onze grootste energiebesparing tot nu toe.” Ook met de gefaseerde overstap van hele boomstammen op houtsnippers wordt energie bezuinigd: de stammen hoeven niet meer te worden natgehouden om schimmel te voorkomen en hoeven niet te worden verzaagd. Bovendien zijn de snippers, het afval van houtzagerijen, goedkoper. Van de boomstammen die nog worden verwerkt bij NS Parenco, gaat de bast de verbrandingsoven in. Het bedrijf heeft voor zijn papier 20 procent hout nodig en 80 procent oud papier, dat wordt ingezameld door het dochterbedrijf Reparco.

Al die maatregelen passen in breed programma voor energiebesparing dat de Nederlandse papiersector onlangs is gestart. Dit gebeurt onder meer door het uitwisselen van informatie over energiebezuiniging, energiewinning uit nevenstromen, de inzet van alternatieve energiebronnen en meer vraaggestuurde productie. Binnen twee jaar wil de branchevereniging VNP op die manier 10 tot 15 procent aan energie besparen. De ambitie van de papiersector is om het energieverbruik te halveren in het jaar 2020.

Het liefst zou directeur Berg van NS Parenco lange-termijncontracten afsluiten met de energiemaatschappijen om de gevolgen van verdere prijsstijgingen vóór te zijn. „Maar voor lange-termijncontracten is de energieprijs op dit moment te hoog. Dat zal de overheid moeten subsidiëren. Mijn grootste zorg is hoe we geld blijven verdienen”, aldus Berg. „Anders wordt de toekomst moeilijk.”