Holland heeft zijn goud de rug toegekeerd

De Zuid-Hollandse kust moet niet alleen veiliger worden, maar ook aantrekkelijker. Zodat directeuren van grote bedrijven er willen komen werken. „We hebben behoefte aan natuur.”

De badplaatsen moeten veranderen. Het strand is geen vanzelfsprekende attractie meer. Er zijn nog maar weinig Duitse toeristen die elke zomer opnieuw enkele weken in Noordwijk aan Zee doorbrengen, bijvoorbeeld. „De tijd van Zimmer mit Frühstück is voorbij”, zegt Ton van Rijnberk, wethouder en loco-burgemeester van Noordwijk. De Zuid-Hollandse kust moet veranderen. Meegroeien met de behoefte aan dagtrips en korte vakanties, met het verlangen naar gevarieerde recreatie en, vooral, met de hang naar congrestoerisme. „Ieder bedrijf moet tegenwoordig een keer ‘de hei op’. Dat doen ze vaak hier”, zegt Van Rijnberk.

Noordwijk wil upgraden. Voor een deel is dat al gebeurd. Er staat een Palace Hotel dat bezoekers meteen het gevoel geeft ergens anders te zijn „dan in de gemiddelde Vinexwijk die toevallig aan zee ligt”, zegt wethouder Van Rijnberk. Er liggen plannen voor appartementsgebouwen met ondergrondse parkeergarages op het veertig jaar oude Vuurtorenplein, dat z’n beste tijd heeft gehad. Net als voor de zuidzijde van de boulevard, waar het oude Palace Hotel heeft gestaan.

De plannen zijn niet uitgevoerd. Nog niet. Noordwijk zit ‘op slot’ zoals dat heet. Er mag in de buurt van de boulevard niet worden gebouwd, zolang de kust niet is versterkt. Zolang de duinen nog gelden als zwakke schakels langs de Nederlandse kust, geeft het Hoogheemraadschap van Rijnland geen toestemming om er te bouwen.

Binnenkort zullen op een aantal plaatsen langs de Hollandse kust de zwakke schakels worden versterkt. Bij Noordwijk, Scheveningen, de Delflandse kust, bij Voorne en op Goeree. En die kustversterking, die onder druk van de provincies en van de Tweede Kamer sneller wordt uitgevoerd dan aanvankelijk de bedoeling was, is een momentum, zegt de Zuid-Hollandse gedeputeerde Lenie Dwarshuis. De kustversterking is het moment dat provincie, gemeenten en projectontwikkelaars willen aangrijpen om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren.

„We staan in Nederland met de rug naar de kust”, zegt Dwarshuis. We maken te weinig gebruik van de kust om niet alleen badgasten te trekken, maar ook de werknemers van grote bedrijven die in een aantrekkelijke omgeving willen wonen. Uit onderzoek dat Zuid-Holland heeft laten uitvoeren, blijkt dat de zuidelijke Randstad veel te weinig gebruik maakt van de kust als „voorkant” van een regio. Dwarshuis: „Steden als Barcelona, Liverpool en Stockholm hebben de kust naar de stad toegehaald. De kust is daar niet meer een lelijke haven met industrie, maar een deel van de stad. Dat zouden wij ook moeten doen. We hebben goud in handen.”

Het gaat al jaren matig met de zuidelijke Randstad. Er zijn veel minder internationale hoofdkantoren gevestigd dan bijvoorbeeld rondom Amsterdam. „Rotterdam en Den Haag scoren gewoon minder dan Amsterdam”, zegt gedeputeerde Dwarshuis. Oorzaak is de eenzijdige industriële ontwikkeling, met de Rotterdamse haven en het Westland met z’n kassen. Groen is er weinig, constateert een commissie in een onlangs uitgebracht advies over de toekomst van de Zuid-Hollandse kust. „Met achterafwijsheid kan je zeggen dat er wel erg veel is opgehangen aan de havenontwikkeling en alles wat daarmee samenhing. De economische ontwikkeling van dit deel van de zuidvleugel is daarmee tamelijk onevenwichtig”, schrijft deze commissie-Tielrooij. Als over enkele jaren eindelijk de achterstand in de aanleg van groen in en rondom de grote steden zal zijn weggewerkt, zo blijkt uit een tweede onderzoek dat morgen wordt gepresenteerd, dan is er in de zuidvleugel van de Randstad in de buurt van Den Haag en Rotterdam nog altijd 23.000 hectare minder groen is dan de normen voorschrijven.

„Er moet iets gebeuren in de zuidvleugel”, stelt landschapsarchitect en rijksadviseur voor het landschap Dirk Sijmons. „De noordvleugel van de Randstad heeft als grote troef dat Amsterdam zich planmatig heeft ontwikkeld als een hand met vingers waarlangs aan alle kanten groen is. In de zuidvleugel ontbreekt die ruimte. Mensen voelen zich vaak opgesloten. En de kust is in dit gebied een van de weinige sleutels waar je nog aan kunt draaien.”

De kuststreek moet worden ingericht voor de rustzoeker, de badgast, de congresganger, de stadsmens. Gedeputeerde Lenie Dwarshuis: „Er komen meer mensen in dit gebied te wonen. Daarvoor bouwen wij al veel woningen; in de Zuidplaspolder, bij Valkenburg, in het centrum van Rotterdam. Wij hebben de komende jaren geen behoefte aan nog meer woningen in dit deel van de Randstad. Maar wel aan recreatieterreinen en natuur, wat bijdraagt aan de kwaliteit van leven.”

Nederland moet plannen maken. Nederlandse wateringenieurs en baggeraars staan volgens de provincie te trappelen om niet alleen in het verre buitenland zoals Dubai aan de slag te kunnen, maar ook in eigen land. De commissie-Tielrooij heeft voorgesteld om voor de kust van Delfland een reusachtig duin aan te leggen, van twintig miljoen kubieke meter zand, jaarlijks aan te vullen met nog eens een miljoen kuub. In de loop der jaren zal dit duin kunnen aangroeien tot „een spoiler die tijdelijk aan de kust is aangehecht”, later tot een brede kuststrook die als voortuin kan worden gezien van stedelijke gebied erachter. Mooie natuur. Dat is veel belangrijker, zegt Lenie Dwarshuis, dan nog meer huizen bouwen. „Als we dit goed aanpakken, komen wij straks weer voor op de lijstjes met aantrekkelijke regio’s voor het internationale bedrijfsleven. We moeten deze regio zo aantrekkelijk te maken, dat een CEO van een onderneming er wil wonen. Of nog liever gezegd: dat de vrouw van de CEO er wil wonen, want zo gaat het dikwijls. En als de CEO hier werk heeft, dan is er ook werk voor de glazenwasser.”

De zeewaartse uitbreiding heeft de hartelijke steun van rijksadviseur Dirk Sijmons. Hij zegt: „De Delflandse kust is nu een zielig stukje duinkust. de kassen staan tot op de insteek van de duinen. We moeten die kust breder maken. Deze kust is niet een toevallig in zand uitgevoerde smalle waterkering, maar een volwassen stuk recreatieve kust.” De aanleg van het reuzenduin, zegt Sijmons, is een werk waar je niet gauw spijt van zult krijgen. „Je kunt er alle kanten mee op. Je kunt er over decennia besluiten een Noordzeestadje te bouwen, maar je kunt het ook schitterende natuur laten.”

De Zuid-Hollandse kust zal veranderen. Noordwijk zal veranderen. Misschien ook tot verdriet van sommige inwoners. Zoals Trinet van den Berg, bewoner van het huis genaamd Roodkapje, pal boven het Vuurtorenplein, gebouwd op een stuk grond waar al vele projectontwikkelaars en hoteleigenaren vergeefs jacht op hebben gemaakt. „Ik hoop dat alles blijft zoals het nu is”, zegt de 57-jarige vrouw. Ze is in het huis geboren.