‘Dit is nooit eerder vertoond’ ‘SER is leverancier van draagvlak’

De SER presenteerde gisteren zijn invloedrijke advies voor de middellange termijn. Alle hens aan dek, is de boodschap.

Participatie is het sleutelwoord in het advies dat de Sociaal-Economische Raad (SER) gisteren presenteerde. Werkgevers en werknemers formuleerden een ambitieuze doelstelling: 80 procent van de bevolking tussen de 20 en 65 jaar moet aan het werk, in plaats van de huidige 72 procent. De aanbeveling van het belangrijkste adviesorgaan van de regering geldt als zeer bepalend voor het kabinetsbeleid.

Dat sociale partners zich nadrukkelijk uitspreken voor vergroting van de arbeidsdeelname, is ten minste zo belangrijk als uitspraken daarover van de politiek. „Zo niet belangrijker”, zegt SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan. „Zij moeten het namelijk gaan doen.”

Meer mensen aan het werk. Is dat niet een doel dat telkens terugkeert?

„Deze participatiedoelstelling is uniek. Het is nog nooit eerder vertoond dat werkgevers en werknemers samen kiezen voor zo’n ambitieuze doelstelling. Een meetbare, concrete doelstelling. Ik denk dat we, als we dit uitvoeren, uitkomen op het niveau van de huidige Zweedse cijfers, of zelfs daarboven. En de Zweden zijn wereldkampioen participatie.”

De SER vraagt vooral geld van de overheid. De sociale partners leggen zich toch nergens op vast?

„Integendeel, de uitvoering van dit plan vraagt juist veel energie van werkgevers en werknemers, die al het mogelijke zullen doen om meer mensen aan het werk te krijgen. Het is een fundamentele wijziging. Niet de verzorgingsstaat, maar de ‘participatiemaatschappij’ staat centraal. Daarin doet iedereen mee, naar talent en vermogen. Om dat doel te bereiken moet er, naast de pijler van alle regelingen die al bestaan voor inkomensbescherming zoals WW en AOW, een ‘participatiepijler’ komen. Met een reeks regelingen en arrangementen die we willen ontwikkelen om te zorgen dat meer mensen gaan werken.” [Vervolg RINNOOY KAN: pagina 13]

RINNOOY KAN

‘SER is leverancier van draagvlak’

Vervolg van pagina 1

Staan in het advies ook concrete maatregelen?

„Ja, er staat een lijst van instrumenten in. Dat zijn voor een deel vertrouwde onderwerpen als onderwijs, kinderopvang en ziekteverzuim. Verder is het fiscale beleid niet voldoende toegesneden op deelname van met name mensen in de lagere inkomensgroepen en deeltijdwerkers. Er is nu een algemene arbeidskorting voor alle werknemers. Die willen we vervangen door een bijdrage voor mensen met lage inkomens, die het aantrekkelijker moet maken om aan de slag te gaan en die daalt naarmate het inkomen stijgt. Ook moet het voor deeltijders makkelijker worden om meer te gaan werken.”

Hoe gaat de SER controleren of die doelstellingen worden gehaald?

„Het is niet uitgesloten dat we voor groepen waar veel winst te halen is, zoals ouderen, deeltijdwerkers en herintredende vrouwen, afzonderlijke doelstellingen formuleren. Die gaan we dan jaarlijks meten, en als het niet opschiet, is het aan de overheid om passende maatregelen te nemen. Ik heb het liefst dat een nieuw kabinet zich bekeert tot dit geloof en dat we dan daarna in de praktijk gaan uitwerken hoe we die doelen willen bereiken.”

Loopt de SER niet weg voor pijnlijke maatregelen door de AOW-leeftijd niet te verhogen en de hypotheekrenteaftrek te handhaven?

„Wij zijn eigenwijs. Of wijs misschien. De opvatting van de raad is helder. Laat de hypotheekrente en de AOW-leeftijd nu even voor wat ze zijn. Wij denken dat de maatregelen die wij voorstellen het vergrijzingsprobleem kunnen oplossen. Het heeft er ook mee te maken dat er nu al zo weinig mensen werken boven de 63 jaar, dat je er niet veel mee bereikt als je de AOW-leeftijd nu verhoogt. Maar we lopen niet weg voor de achterliggende problemen. Die verdienen het om in de volle breedte te worden besproken. Zo moet het volgende kabinet wel naar de problemen op de huizenmarkt kijken.”

Het advies lijkt aanvaardbaar voor alle mogelijk regeringspartijen. Is dat opzet?

„Nee. Daar staat het helemaal naast. Ik hoop natuurlijk wel dat het advies een nuttige rol kan spelen in de verkiezingen en daarna. De SER is tenslotte leverancier van draagvlak. Het zegt iets dat de SER-leden zich unaniem scharen achter dit perspectief. Dat is relevante informatie voor de politiek. Timing was natuurlijk wel belangrijk. We vonden het goed dat het advies een rol kon spelen in de verkiezingscampagnes, vandaar dat we een poging wilden wagen om het tijdig af te hebben.”

Vorige week bij uw aantreden waarschuwde u voor sociale uitsluiting. Doet dit advies hier iets mee?

„Zeer zeker, wij maken ons daar grote zorgen over. Het advies is niet alleen bedoeld om de vergrijzing op te vangen. Wij kunnen het ons als samenleving niet ongestraft permitteren om grote groepen apart te zetten en te isoleren. Een grotere arbeidsparticipatie zal ook de sociale cohesie in de samenleving vergroten.”