De strijd om de tv-kijker begint

Het nieuwe tv-seizoen start komende week, met een verbouwde publieke omroep.

Zeker tien nieuwe programma’s lijken de moeite waard.

Na een slaperige televisiezomer met herhalingen van herhalingen van herhalingen komt Hilversum eindelijk weer tot leven. De commerciële omroepen zijn al iets eerder aan het nieuwe seizoen begonnen, maar ook zij hebben hun grotere programma’s bewaard tot ze zeker wisten dat niemand meer op vakantie zou zijn.

Het spannendst wordt het voor de publieke omroep, die aanstaande maandag met drie ingrijpend verbouwde netten van start gaat. Het eerste net is straks ‘voor iedereen’ en moet het gesprek van de dag vangen, onder meer met kijkcijferkanon Paul de Leeuw en de talkshow Pauw en Witteman. Het is de bedoeling dat mensen die nu alleen naar de commerciële omroepen kijken, bij dit net terugkomen.

Het tweede net is ‘verdiepend’, met bijvoorbeeld de EO-talkshow Het elfde uur. Het derde net wil ‘vernieuwend en eigenzinnig’ zijn met onder meer de soap Onderweg naar morgen en De Wereld draait door, de frisse talkshow die bij de publieke omroep de verrassende kijkcijferhit was van afgelopen seizoen. Presentator Matthijs van Nieuwkerk zou liever om zeven uur beginnen in plaats van om half acht, liet hij tijdens de presentatie van de omroepplannen weten. Want het laatste deel van De wereld... concurreert met het achtuurjournaal, een vrijwel onneembaar bastion met elke avond anderhalf tot twee miljoen kijkers.

Het derde net heeft de moeilijkste opdracht en moet jonge kijkers bereiken met vernieuwende programma’s. Voor dit net wordt het meest reclame gemaakt. Flitsende spotjes waarbij liters water uit de televisie spuiten, en een agressieve slingerplant die je uit je luie stoel sleurt. Dat moet jongere kijkers aanspreken. En jong ben je bij de publieke omroep al als je onder de vijftig bent.

Er is in Hilversum ook kritiek op de nieuwe formule, die meer kijkers moet vasthouden. Die zou alleen bedoeld zijn om meer kijkers, en dus reclame-inkomsten binnen te halen. Daarnaast lijken sommige keuzes inconsequent. Sport is bijvoorbeeld op alle drie de netten te zien. De journaals zijn allemaal op Nederland 1, behalve het tienuurjournaal dat in het nieuwsblok (Journaal, Sportjournaal, Nova) op Nederland 2 zit. Overigens werkt het Journaal ook aan een „ander, vernieuwend nieuwsprogramma” voor het derde net, zei Sascha de Boer bij de presentatie van de plannen.

Ook Catherine Keyl begrijpt niet dat haar populaire talkshow van de seniorenomroep Max op Nederland 2 te zien is, terwijl ze wel een groot publiek bereikt – toch een belangrijke doelstelling van het eerste net. Maar, zei netcoördinator Ton F. van Dijk tegen haar: „Jouw programma is óók verdiepend.”

De programmawijzigingen van de commerciële zenders zijn minder ingrijpend dan die van de publieke omroep. De grootste uitglijder is de introductie van twee identieke ijsshows bij SBS en RTL. Beide shows trekken nu ongeveer evenveel kijkers, ruim boven het miljoen.

Nog meer gekissebis: RTL heeft dit seizoen de voormalige SBS-sterren Wendy van Dijk en Robert ten Brink gecontracteerd. Zij volgden programmadirecteur Bart in ’t Hout, die dezelfde overstap maakte.

Talpa krijgt bij voorbaat al kritiek, en dus gratis publiciteit, op de harde formule van De Gouden Kooi, waarin kandidaten een dure villa kunnen winnen als ze de andere deelnemers naar buiten weten te werken. Volgens Talpa-eigenaar John de Mol valt het allemaal wel mee met het gevreesde ‘pestprogrammma’. Opvallend is de aanpassing die Talpa heeft gedaan in het voetbalprogramma De Wedstrijden. Daar is, op dringend verzoek van de kijkers, het mes gezet in de vele reclameblokken en de voetbalanalyses.