Bijtjes op Summersisle

Het origineel had een cultstatus, omdat het stiekem een musical was.

In de nieuwe versie werd de barbaarse sekte een beschaafd matriarchaat. Of toch niet?

Vrouwen zijn eng. En regisseur Neil LaBute laat ze in al hun fascinerende engheid zien in The Wicker Man, die nu al in de Nederlandse bioscopen gaat draaien. Nog voor zijn première in Amerika en op het Filmfestival Venetië volgende week. De film is een remake van een van de laatste Hammer horrorfilms uit 1973 waarin toen Christopher – Dracula – Lee de stamoudste speelde van een op een Schots eiland verstopte sekte. Door de jaren heen heeft The Wicker Man onder liefhebbers van het genre een cultstatus verworven, onder meer door het feit dat hij stiekem een musical was. Geen heidens ritueel zo wreed of er hoorde wel een liedje bij. Tel daarbij op dat popzanger Rod Stewart jarenlang heeft geprobeerd het negatief van de film in zijn bezit te krijgen omdat hij wilde voorkomen dat de wereld zijn toenmalige echtgenote Britt Ekland naakt zou zien en dat zij niet de enige actrice is die in de film in haar volle glorie te aanschouwen is en het hypeje is verklaard. Dit origineel is via import-dvd verkrijgbaar.

Ook de productie van de nieuwe The Wicker Man ging al meteen met een schandaaltje gepaard. Scenarioschrijver Anthony Shaffer (die ook andere klassiekers uit de jaren zeventig neerpende zoals Frenzy en Sleuth) was ernstig vertoornd dat ‘ze’ zomaar ‘zijn’ film aan het remaken waren. Shaffer staat bekend als de bedenker van onverwachte verhaalverrassingen en daarvan zitten er zeker nog een stuk of twee in de door LaBute bewerkte versie. Maar het is ook duidelijk dat de regisseur van onder meer In the Company of Men (1997), Your Friends & Neighbours (1998) en Nurse Betty (2000) het materiaal ook zag als een manier om zijn eigen thematiek verder uit te diepen: de strijd der seksen.

Eigenlijk had hij daarvoor maar één ingreep in het origineel nodig: hij verving de barbaarse samenleving van Lee en co. door een fluisterzacht beschaafd matriarchaat onder leiding van bijenkoningin Sister Summersisle (Ellen Burstyn), directe erfgename van de Pilgrim Fathers. In Amerika wordt het nog steeds als een eer beschouwd om van deze religieuze separatisten af te stammen, die in de zeventiende eeuw Engeland verlieten na een ruzie met de Anglicaanse Kerk, die in hun ogen de reformatie niet ver genoeg had doorgezet. Met één pennestreek zegt LaBute zo ook: Amerika is eigenlijk gesticht door een stelletje religieuze extremisten. Nicolas Cage is de politieman die op hun afgelegen eiland op zoek gaat naar een verdwenen meisje en stukje bij beetje de mores van deze primitief-geciviliseerde gemeenschap ontrafelt.

Neil LaButes The Wicker Man doet in de verste verte wel wat denken aan Innocence, de Frank Wedekind-adaptatie van Lucile Hadzihalilovich die deze zomer in Nederland op dvd uitkwam. Ook daarin werd een elegante-vrouwenwereld getoond waarin alles één en al bloem en vlinder was. Hadzihalilovich kon extremer zijn dan LaBute in het uitwerken van haar ‘schoonheid is wreedheid’-adagium, maar voor een mainstreamfilm probeert The Wicker Man behoorlijk ver te gaan in subtiel-griezelig zijn. Hinderlijk is het dan als de hints en clues, die vooral in de vormgeving van de film zitten, elke keer met een zwaailicht moeten worden aangegeven en alsof dat nog niet genoeg is in Cages flashbacks en dromen.

Zo kan ons niet ontgaan dat er iets grondig mis is op Summersisle, dat zijn naam nog deelt met de originele film, maar waarin we nu opeens het woord ‘sis’ (zus) verscholen zien zitten tussen ‘summer’ (zomer) en ‘isle’ (eiland). Het is letterlijk een eiland vol ‘bloemetjes’ (!) en ‘bijtjes’ (!) waar, om dat zo te houden, archaïsche vruchtbaarheidsrituelen worden uitgevoerd. Maar alles wat we daarover te weten komen en denken te begrijpen, zien we door de ogen van politieman Cage, een en al alpha-mannetje. Dat ondermijnt premisse en conclusie van de film op een prettige manier. Vrouwen zijn eng. Dat is de angst van mannen.

The Wicker Man. Regie: Neil LaBute. Met: Nicolas Cage, Ellen Burstyn, Kate Beahan. In: 32 bioscopen.