‘Offer you can’t refuse’ door Turken geweigerd

Turkije wil het asbestschip Otapan niet meer. Ook niet na excuses van Nederland. „Onze aandacht is totaal niet uitgegaan naar de hoeveelheid asbest.”

De missie is mislukt. Staatssecretaris Van Geel (VROM, CDA) had gehoopt dat hij zijn Turkse ambtgenoot Pepe een en ander had kunnen uitleggen. Dat Nederland domweg een vergissing heeft gemaakt door in te stemmen met een beschikking waarin staat dat het schip Otapan slechts 1 ton asbest bevat, terwijl dat in werkelijkheid ongeveer 54 ton asbesthoudend materiaal is. „We hadden moeten dóórvragen toen de kapitein gewag maakte van die 1 ton”, zegt Van Geel. Voor deze fout heeft Van Geel in Turkije zijn excuses gemaakt, waar het schip gesloopt zou gaan worden. Maar de Turken gaven niet thuis.

De fout is volgens Van Geel gemaakt omdat het ministerie vooral wilde nagaan of Basilisk, de Mexicaanse eigenaar van het schip, wel een goede sloopwerf had uitgekozen. Van Geel: „We hebben gekeken of de certificaten in orde waren. Dat was zo.” Toen het allemaal in orde bleek te zijn, aldus Van Geel, is besloten de exportvergunning te verlenen en de helft van de sleepkosten te betalen. „Onze aandacht is totaal niet uitgegaan naar de hoeveelheid asbest.”

Van Geel heeft Turkije maandag het volgende voorstel gedaan: een gezamenlijke inventarisatie uitvoeren van de werkelijke inhoud van het schip; de inzet van een Nederlands team dat het asbest gaat verwijderen mét de belofte dat alle asbest van boven de 1 ton naar Nederland zou worden gebracht. „Een offer you can’t refuse”, zegt Van Geel. Langzamerhand, zegt de CDA’er, werd hem duidelijk waarom de Turkse minister Osman Pepe het toch afsloeg. „Eerst werd er gezegd dat men onvoldoende capaciteit had voor de verwijdering van zo veel asbest. Maar op dezelfde werf zijn niet lang geleden ook schepen met dertig tot veertig ton asbest ook gesloopt. Daarna zei de minister: ‘Ja, maar ik heb publiekelijk al gezegd dat het duizend kilo asbest is en geen gram meer. Hoe kan ik daar nog iets anders van maken?’ Toen begreep ik hoe het zat. Er was gewoon geen millimeter ruimte om te bewegen.”

De consequenties van de kwestie zijn groot, meent Van Geel. Landen zullen zich voortaan wel twee keer bedenken voordat ze asbestschepen die rijp zijn voor de sloop in hun haven toe te laten en vervolgens een handje te helpen bij het zoeken naar een geschikte slooplocatie. „Zoiets ga ik nooit meer doen”, zegt Van Geel.

De „ironie” van deze affaire, zegt Van Geel, is dat door het verzet van de milieubeweging en de Turkse overheid het milieu er straks slechter voor komt te staan. Van Geel voorspelt dat er de komende jaren weer veel schepen op de stranden van Bangladesh zullen worden gesloopt „onder erbarmelijke omstandigheden” of dat deze schepen eenvoudigweg zullen worden afgezonken. „Net als in het geval van de Brent Spar bijna was gebeurd.”

In overleg de zoveelste nieuwe eigenaar, een Turks bedrijf, zal Van Geel naar een oplossing zoeken. „Het kan in elk geval niet zo zijn dat dit schip eeuwig blijft rondspoken op zee.”