Milieu wint het in Turkije van asbestschip Otapan

In Turkije wint het milieu het van de economie. Met dank aan een campagne van milieuorganisaties en een onvermurwbare minister Osman Pepe.

Als er een prijs in Turkije zou zijn voor de politicus met de meest klare taal, dan zou minister van Milieu Osman Pepe die ongetwijfeld winnen. Toen staatssecretaris Van Geel met een in zijn ogen aantrekkelijk aanbod naar Turkije kwam om de crisis rond de Otapan op te lossen, had hij wellicht gehoopt op een welwillende ontvangst. Maar Pepe was onvermurwbaar. „Turkije wordt niet geregeerd door schroothandelaren”, liet hij de Turkse media weten. En tegen Van Geel, aldus diezelfde media, was hij nog explicieter. „Dit is niet meer het probleem van Turkije”, zou hij hebben gezegd. „Stuur dat schip maar naar Bangladesh”.

Dat Pepe zulke ferme woorden sprak, was niet geheel onbegrijpelijk. Ook in Turkije is de Otapan in korte tijd een zeer beladen onderwerp geworden. Alle media schreven over het ‘gifschip’ en ook de oppositiepartij CHP ging zich met de kwestie bezighouden. De persconferentie waarin Pepe zei dat het schip niet mocht aanleggen als het meer dan een ton asbest bevatte, werd live door de Turkse televisie uitgezonden.

Die grote aandacht komt voor een deel door milieugroeperingen zoals het European Platform Against Shipbreaking. Zij wisten in een vroeg stadium contacten te leggen met zowel de media als ook het Turkse ministerie van Milieu. Verklaring op verklaring werd uitgegeven, actie op actie volgde. Zo wisten zij de kwestie in het hart van het debat te brengen.

Natuurlijk speelden ook andere factoren een rol. Zo is Turkije de ramp rond het schip MV Ulla nog niet vergeten. Ook dat had giftige stoffen aan boord. Het zou in Algerije gesloopt worden maar toen het daar geweigerd werd, zette het koers naar Turkije. Vier jaar lag het in de haven van Iskenderun tot het in september 2004, met de gevaarlijke stoffen nog steeds aan boord, zonk.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat er ook andere partijen in Turkije waren. Bijvoorbeeld de scheepswerf waar het schip gesloopt zou worden. Woordvoerders daarvan verschenen enige malen in de media om te zeggen dat terugsturen van de Otapan een ramp zou zijn voor de sector. Geen enkel land zou nog schepen naar Turkije sturen om te slopen omdat het risico van ‘gedoe’ te groot zou zijn. Een van de opmerkelijke zaken in het geval van de Otapan is dat het Turkse ministerie van Milieu het uiteindelijk gewonnen heeft van de economische lobby. Dat is zeker in Turkije, waar het milieubewustzijn nog niet zo sterk is ontwikkeld en waar de werkloosheid hoog is, opvallend.

Wellicht had Van Geel een betere kans gehad als hij het anders had aangepakt. Zeker na zijn live persconferentie kon minister Pepe moeilijk meer terug. Maar in Turkije heeft niet Pepe maar uiteindelijk premier Erdogan het laatste woord. Zou Nederland de Otapan echt tot een bilaterale kwestie hebben gemaakt, dan zou de zaak uiteindelijk bij Erdogan zijn terechtgekomen. Dat heeft Nederland niet gedaan en dus viel het doek voor de Otapan in Turkije.