Godvrezend en bloeddorstig

Een mens kan even voor achten niet afstemmen op Nederland 1, in afwachting van het Journaal, of er verdwijnt net weer een scalpel in bloederig weefsel. Harttransplantaties, het lichten van schedels, het aannaaien van ledematen: geen omroep zo bloeddorstig als uitgerekend de godvruchtige EO. Ja ja, het is duidelijk hoe dat komt. De Heer laat zich het best verkopen aan wie doordrongen is van de kwetsbaarheid van de mens. Menig patiënt heeft zich dan ook bekeerd en wordt biddend de OK ingereden – 99 procent van de gelovigen is baatzuchtig als de neten. Gerard Reve dichtte daar mooi over.

Maar behalve zendingsdrift telt voor televisieprogrammeurs de fascinatie voor bloed, ziektes, ongeluk. Een handig zappende liefhebber kan iedere avond zijn eigen gratis freakshow samenstellen, met ER, altijd wel ergens te zien, als hoogtepunt. Gisteravond werd die status bedreigd door Dead men walking, een documentaire over leven en werk van patholoog-anatoom Jane Garavaglia. Best aardig, maar ‘Dr. G’ is al avond aan avond te zien op Discovery en de programmering, ‘Karels Keuze’, zal hoe dan ook zijn ingegeven doorsensatiezucht.

Zijn voorkeur voor medische wonderen brengt de EO intussen in een spagaat. Doorgaans laat de Heer het afweten en worden de mirakels verricht door mensen, in het bijzonder wetenschappers. Er zit geen woord Evangelie bij en daarmee is er geen vuriger pleitbezorger voor vaccins, óók op de Veluwe, dan juist de omroep die de godvrezenden vertegenwoordigt die tegen menselijk ingrijpen zijn. Het wetenschapsprogramma Galileo, vernoemd naar de historische ketter, is wat dit betreft een symbool. Weliswaar had in de uitzending van gisteravond een notoire crimineel het rechte pad gevonden dankzij het geloof, wetenschappelijk onderzoek naar crimineel gedrag vormde toch de kern. In zijn drang te populariseren gaf presentator Reinier van den Berg zich over aan participerende journalistiek. Nadat hij half gemolesteerd was, stelde hij vast, dat ook hij kwaad te maken was en eventueel tot terugslaan bereid. Een bravo voor zijn moed en inzet, maar het was geen eye-opener.

In de laatste aflevering van Spraakmakende Zaken toonde oud-politicus Paul Rosenmöller dat zelfs journalistiek een vak is. Zonder wederhoor kwamen de uitgewezen Kosovaarse scholiere Taïda Pasic en haar ouders eindeloos aan het woord over het onmenselijke Nederlandse immigratiebeleid, maar onduidelijk bleef waar de schoen nu precies gewrongen had. Een steviger conclusie dan dat Pasic te midden van zoveel evident onrecht geen goede advocaat had gehad, viel er niet te trekken.

De afdeling horror werd op de valreep van de nacht nog ruimschoots bediend door (een herhaling van) de show van Oprah Winfrey. Opnieuw medische raadsels, van het fameuze Peruaanse zeemeerminmeisje (wier beentjes live op tv gescheiden werden) tot een meisje dat geen pijn voelde. De gevolgen van die laatste aandoening zijn desastreus: het kind had zichzelf blind gemaakt. Het meisje-zonder-pijn is een prachtmetafoor, sprookjesschrijver Andersen had er raad mee geweten. Het was een mooi besluit van een bloederige avond, die ook nog de bevalling van de draagmoeder van een homokoppel (België 1) bevatte. Moraal? Pijn hoort erbij, goden en wetenschappers ten spijt.