Een fluisterzacht, subtiel-griezelig matriarchaat

The Wicker Man. Regie: Neil LaBute. Met: Nicolas Cage, Ellen Burstyn, Kate Beahan, Frances Conroy, Molly Parker. In: 32 bioscopen.

Vrouwen zijn eng. En regisseur Neil LaBute laat ze in al hun fascinerende engheid zien in The Wicker Man, die nu al in de Nederlandse bioscopen gaat draaien, nog voor zijn première in Amerika en op het Filmfestival Venetië volgende week. Deze The Wicker Man is een remake van een van de laatste Hammer horrorfilms uit 1973 waarin Christopher – Dracula – Lee de stamoudste speelt van een op een Schots eiland verstopte sekte. Dit origineel is via import-dvd verkrijgbaar.

Door de jaren heen heeft The Wicker Man onder liefhebbers van het genre een cultstatus verworven, onder meer door het feit dat de film stiekem een musical is. Geen heidens ritueel zo wreed of er hoort wel een liedje bij. Tel daarbij op dat popzanger Rod Stewart jarenlang heeft geprobeerd het negatief van de film in zijn bezit te krijgen omdat hij wilde voorkomen dat de wereld zijn toenmalige echtgenote Britt Ekland naakt zou zien en dat zij niet de enige actrice is die in de film in haar volle glorie te aanschouwen is, en de mini-hype is verklaard.

Ook de productie van de nieuwe The Wicker Man ging al meteen met een schandaaltje gepaard. Scenarioschrijver Anthony Shaffer (die ook van andere klassiekers uit de jaren zeventig het scenario schreef, zoals van Frenzy en Sleuth) was ernstig vertoornd dat ‘ze’ zomaar ‘zijn’ film opnieuw aan het opnemen waren. Shaffer staat bekend als de bedenker van verhaalverrassingen en daarvan zitten er zeker nog een stuk of twee in de door LaBute bewerkte versie. Maar het is duidelijk dat LaBute, regisseur van onder meer In the Company of Men (1997), Your Friends & Neightbours (1998) en Nurse Betty (2000) dit materiaal ook heeft gezien als een manier om zijn eigen thema verder uit te diepen: de strijd tussen de seksen.

Eigenlijk had LaBute daarvoor maar één ingreep in het origineel nodig: hij verving de barbaarse samenleving van Lee en co. door een fluisterzacht beschaafd matriarchaat onder leiding van bijenkoningin Sister Summersisle (Ellen Burstyn), een directe erfgename van de Pilgrim Fathers. In Amerika wordt het nog steeds als een eer beschouwd om van deze religieuze separatisten af te stammen, die in de zeventiende eeuw Engeland verlieten na een ruzie met de Anglicaanse Kerk die in hun ogen de reformatie niet ver genoeg had doorgezet. Maar met één pennestreek zegt LaBute zo ook: Amerika is in wezen gesticht door een stelletje religieuze extremisten. Nicolas Cage is de politieman die op hun afgelegen eiland op zoek gaat naar een verdwenen meisje en stukje bij beetje de mores van deze primitief-geciviliseerde gemeenschap ontrafelt.

Neil LaButes The Wicker Man doet in de verte wel wat denken aan Innocence, de Frank Wedekind-adaptatie van Lucile Hadzihalilovich die deze zomer in Nederland op dvd uitkwam. Ook daarin werd een elegante vrouwenwereld getoond waarin alles één en al bloem en vlinder was. Hadzihalilovich kon extremer zijn dan LaBute in het uitwerken van haar adagium dat schoonheid wreedheid is, maar voor een film gericht op de mainstream probeert The Wicker Man behoorlijk ver te gaan in subtiel-griezelig zijn.

Hinderlijk is het dan als de hints en clues, die vooral in de vormgeving van de film zitten, elke keer met een zwaailicht worden aangegeven. Alsof dat nog niet genoeg is komen ze ook nog in Cages flashbacks en dromen voor.

Zo kan ons niet ontgaan dat er iets grondig mis is op Summersisle, dat zijn naam nog deelt met de originele film, maar waarin we nu opeens het woord ‘sis’ (zus) verscholen zien zitten tussen ‘summer’ (zomer) en ‘isle’ (eiland). Het is letterlijk een eiland vol ‘bloemetjes’ en ‘bijtjes’ waar, om dat zo te houden, archaïsche vruchtbaarheidsrituelen worden uitgevoerd. Maar alles wat we daarover te weten komen en alles wat we ervan denken te begrijpen, zien we door de ogen van politieman Nicolas Cage, die één en al alpha-mannetje is. Dat ondermijnt de premisse en de conclusie van de film op een prettige manier. Cages machismo schiet telkens net te kort, á la Hitchcock lijkt hij het nooit op de juiste manier te kunnen inzetten.

Vrouwen zijn eng. Dat is de angst van mannen.