Bevlogen feministisch filmster

Filmmaakster Mady Saks werd beroemd met een klein oeuvre van feministische films. Dinsdagavond is zij in Amsterdam overleden.

Een aantal jaren geleden maakte Mady Saks (1941) voor het documentaireprogramma Het uur van de wolf de film De jonge wilden (2000), waarin zij onderzocht hoe het rondom de millenniumwende met de Nederlandse beeldende kunst gesteld was. En passant probeerde zij een antwoord te vinden op de vraag wat de sleutel is tot succes. Die vraag loopt ook door haar eigen carrière als feministisch filmmaakster die met een klein oeuvre evenveel lof als kritiek oogstte.

De gisteravond in Amsterdam aan een slopende ziekte overleden Saks kleurde het filmlandschap van de jaren tachtig met films als Ademloos (1982), Iris (1987) en De gulle minnaar (1990). Na die laatste film, een door Rob Houwer geproduceerd vehikel met Peter Faber in de hoofdrol als tobbende man, werd zij door de gezamenlijke Nederlandse filmpers genadeloos afgemaakt. Collega-filmmaker Theo van Gogh noemde haar een „zich regisseuse noemende neerwaartse spiraal.’’ Later zou Saks verklaren dat ze voor de op boeken van schrijfster Marjan Berk gebaseerde film slechts was ingehuurd om de sponsors te plezieren.

Toch zou zij in 2003 het onderwerp van de man op vrouwenjacht weer oppakken voor haar documentaireserie Man in de war.

Feministisch van toon zijn ook haar twee eerste films Ademloos en Iris, beide met Monique van de Ven in de hoofdrol. Ademloos werd in de publiciteit gebracht als een film over postnatale depressie en in Iris begint Van de Ven als veearts een nieuw leven op het platteland.

Voor haar filmcarrière richtte Saks samen met psychiater Bertha van Amstel in 1977 Stichting Amazone op, die zich inzette voor de vrouwelijke kunsten. Een van de aldaar georganiseerde activiteiten was een cursus scenarioschrijven waarin vrouwen leerden hun eigen verhalen te vertellen en te verfilmen. Hieruit ontsproot Saks’ verdere loopbaan.

De laatste jaren werkte Saks voornamelijk voor televisie, o.a. voor de VARA-serie 26.000 gezichten, waarin uitgeprocedeerde asielzoekers van Nederlandse filmmakers een stem kregen.