Een scala aan matrozendingetjes

Acht (ex-)matrozen stonden gisteren voor de rechter. Ze worden verdacht van het mishandelen van twee rekruten van de marineopleiding.

„Jullie gaan problemen met mij krijgen”, was een van de eerste zinnen die matroos Bart volgens zijn klasgenoten zei toen hij zich voorstelde in 2004. „Hij is sluw en irritant”, zeggen zijn klasgenoten. Hij moest volgens hen worden gestraft voor zijn „irritante gedrag”.

Die straf bestond uit wat de klasgenoten ‘Bart-relnights’ noemen. In deze nachten werd de jonge matroos met riemen, een liniaal en bezemstelen geslagen. Zo hard dat de handen van een van zijn belagers zelf pijn begonnen te doen, geeft een van de verdachten zelf toe. Dit alles gebeurde op het Belgische opleidingsinstituut van de marine in Brugge.

Ruim anderhalf jaar later worden Barts eerste woorden bewaarheid: de klasgenoten hebben een probleem met Bart. En nu ook met justitie. De (ex-)matrozen, vijf mannen en drie vrouwen van begin twintig, stonden gisteren terecht voor mishandeling bij de meervoudige militaire strafkamer in Arnhem. De officier van justitie eiste werkstraffen tot tweehonderd uur.

Wat gebeurde er precies op de marineopleiding in Brugge? Niet alleen Bart was er de klos. Een vrouwelijke collega deed ook aangifte bij de marechaussee wegens mishandeling en belediging. Een mannelijke jaargenoot gaf haar een ‘pepermuntje’ terwijl hij wist dat het in werkelijkheid een chloortablet was. De vrouw belandde enkele uren daarna in het ziekenhuis. Haar maag moest worden leeggepompt. Ze zou ook zijn uitscholden.

De verdachten erkennen dat ze Bart hebben opgesloten in het toilet. Ook erkennen ze te hebben meegedaan aan de relnights, die volgens de verdachten vijf à zes keer werden georganiseerd.

Met groot onbegrip luisterden alle verdachten naar het requisitoir van het OM. Mishandeling? „Hij lokte het zelf uit en zei ook geen stop.” En het opsluiten op het toilet? „Het was gewoon dollen onder elkaar.” En op de vraag van de rechter of verdachte E. bekend is met de werking van een chloortablet? „Ze (klasgenoten, red.) hebben dit bij mij ook wel eens geprobeerd. Ze kon toch weten dat dit geen pepermuntje maar een chloortablet was?”

Tijdens een van de relnights doken de jongens op Bart, die op bed zat. Het bed brak daarbij doormidden en de relnight werd voortgezet op een ander bed. Bart zegt in een verklaring dat hij aangaf dat het slaan moest stoppen. En dat, zegt het OM, gaat verder dan alleen dollen.

Er is nooit hard geslagen, zegt een van de verdachten: „Er zit een groot verschil tussen helemaal doorhalen en gewoon slaan.” Bart kreeg volgens verklaringen van verdachten „vijf tot tien tikken in een kwartier tijd”. Bart hield er rode striemen aan over, heeft een getuige verklaard tegen de marechaussee.

Het OM heeft het incident „veel te zwaar beoordeeld”, zegt advocaat Reitsma van een van de verdachten. „We zijn toch allemaal weleens opgesloten in een kast? Het opsluiten duurde maar een paar minuten.” Het OM wil volgens hem een voorbeeld stellen na het voorval op het marinefregat de Tjerk Hiddes, waar een vrouwelijke matroos zou zijn aangerand.

Volgens Reitsma „moeten de uitlatingen worden gezien binnen de context van de cultuur van de marine. De groep is slachtoffer van een scala aan dingetjes die nu volgens het OM strafbaar blijken te zijn.” Volgens Reitsma gebeuren soortgelijke incidenten ook bij studentenverenigingen en andere plekken waar jongeren samenzijn. Een collega-advocaat op de zitting: „Dit dollen en ander gedrag is al zo oud als de krijgsmacht zelf.”

Onderzoek naar ongewenst gedrag binnen de krijgsmacht wordt nu al gedaan door Boele Staal. Zijn commissie komt eind september met haar bevindingen.

De rechtbank in Arnhem doet op 11 september uitspraak.

Om privacyredenen is de naam van matroos Bart gefingeerd.