Bankenfusie startsein voor overnamegolf

De fusie van twee grote Italiaanse banken kan het begin zijn voor een fusie- en overnamegolf in de Europese bankensector. De consolidatie van de financiële sector was echter al eerder aangekondigd.

Is dit het begin of weer een schijnbeweging? De fusie- en overnamegolf in de Europese bankensector wordt al jaren verwacht. Elke grote overname leek het startsein te vormen, maar echt op gang kwam het nooit.

Met de fusie van de Italiaanse banken Banca Intesa en Sanpaolo is het anders, zo denken veel analisten. Het samengaan creëert niet alleen de grootste bank van Italië, maar ook een belangrijke speler in Europa, waar de bank gemeten naar marktkapitalisatie de nummer zeven wordt. De fusie van de tweede en derde bank van Italië lijkt een beslissende stap, niet alleen voor de consolidatieslag in Italië, maar ook op het hele continent.

Die twee ontwikkelingen hangen nauw samen. In Italië, een van de grote Europese economieën, bestaat het bankenlandschap uit tientallen meest kleinere banken die vaak puur regionaal gericht zijn. De sector was gesloten. In het binnenland werd er op beperkte schaal wel samengegaan, maar buitenlanders werden geweerd waardoor fusies en overnames op Europese schaal niet makkelijker werden.

Dit veranderde vorig jaar door ABN Amro. De Nederlanders boden op Banca Antonveneta, toen de negende bank van Italië. ABN Amro ondervond enorme weerstand van onder meer president Antonio Fazio van de Italiaanse centrale bank en het bod mislukte bijna. De Nederlanders wisten de bank uit Padua op het nippertje toch in handen te krijgen, mede door hulp van de Italiaanse justitie. Hoe gevoelig de overname – en de pogingen om die te voorkomen – lag bleek uit de politieke onrust die ontstond in Italië en uit het feit dat de machtige Fazio het veld moest ruimen.

Met het wegvallen van Fazio, die altijd duidelijk had gemaakt niets te voelen voor Italiaanse banken in buitenlandse handen, was ook een belangrijke hindernis weggenomen voor grote overnames. De nieuwe bankpresident Mario Draghi, een voormalige topbankier bij de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs, zei vanaf zijn aantreden eind vorig jaar open te staan voor de komst van buitenlandse banken en wilde ook fusies en overnames binnen Italië stimuleren. Dat laatste lijkt te lukken. Volgens een analist bij kredietbeoordelaar Fitch zal de fusie tussen Intesa en Sanpaolo als een katalysator werken en zorgen voor verdere samenvoegingen in het Zuid-Europese land.

Nu er een sterke speler is in Italië, hoeven de Italianen minder bang te zijn dat hun grote banken in handen komen van rivalen over de grens en is de Italiaanse markt rijp voor een consolidatiegolf. Maar deze internationale fusie- en overnameslag wordt al sinds eind jaren ’90 aangekondigd. Steeds bleken de voorspellers het verkeerd te hebben, onder meer door politieke weerstand tegen de entree van buitenstaanders en door culturele verschillen.

Er waren enkele grote transacties in de afgelopen jaren. Behalve de overname van Antonveneta door ABN Amro nam het Franse BNP Paribas eerder dit jaar het Italiaanse BNL over, kocht Unicredito uit Italië vorig jaar het Duitse HVB en kwam het Britse Abbey National in 2004 in handen van de Spaanse Banca Santander.

Dat de internationale samensmeltingen nu volgens analisten wel goed op gang zullen komen, komt vooral door het echt opengaan van de Italiaanse markt.

Zo heeft ABN Amro al gezegd dat ze verder wil uitbreiden in Italië. Wellicht zal zij haar aandeel van 9 procent in Capitalia, de vierde bank van het land, vergroten. Santander heeft momenteel een belang van 8,5 procent in Sanpaolo. Dit aandeel zal verwateren na de fusie en volgens analisten zullen de Spanjaarden op zoek gaan naar een nieuwe partner of een overname.

Om een echte consolidatiegolf op gang te brengen, is echter ook het ontsluiten van de zeer gefragmenteerde Duitse markt noodzakelijk. De overname van HVB is een begin, maar de grootste economie van Europa heeft nog geen grote nationale speler, zoals de meeste andere landen in de eurozone. Over een mogelijke overname van Commerzbank wordt al jaren gespeculeerd en momenteel wordt de naam van Deutsche Bank genoemd als partner. Pas als de Duitse banken mee gaan doen in de slag zal er echt sprake zijn van een Europese fusie- en overnamegolf.