Vliegen en nepterreur

Het zijn onwaarschijnlijke zelfmoordterroristen die lachend een vliegtuig binnenkomen en tijdens of voor het opstijgen tegen de regels in rondlopen, mobiel bellen en plastic zakken uitwisselen. Toch zag de bemanning van een toestel van Northwest Airlines afgelopen woensdag in dit wanordelijke gedrag aanleiding om meteen van een vlucht uit Amsterdam naar het Indiase Mumbai (voorheen Bombay) terug te keren. De twaalf Indiase mannen werden ingerekend.

Nu ze zijn vrijgelaten, is het te gemakkelijk om de bezorgdheid van de bemanning te bagatelliseren. Dit valse alarm staat niet alleen. Sinds de ontmaskering van Britse zelfmoordterroristen twee weken geleden zijn over de hele wereld vliegtuigen teruggekeerd wegens nepdreigingen. De zenuwen van veiligheidspersoneel en van passagiers zijn dezer dagen tot het uiterste gespannen.

Vliegen is er niet prettiger op geworden. Er zijn nieuwe beperkingen op handbagage, incheckprocedures worden langer en er wordt zeker geen prijs gesteld op grapjes. Beslissingen moeten snel worden genomen en bij een multicultureel passagiersbestand zijn misverstanden mogelijk.

Passagiers moeten zich dus neutraal, ja zelfs gedwee gedragen. Die tijdelijke onvrijheid gedurende de vlucht en op de vliegvelden is de prijs voor de grenzeloze bewegingsvrijheid die het vliegtuig biedt.

Passagiers moeten zich zeker aan de regels houden en de aanwijzingen van het personeel opvolgen. Dat hebben de twaalf Indiase mannen afgelopen woensdag volgens de verklaringen van hun medepassagiers niet getoond. En daarmee hebben deze twaalf schuld aan de onnodige terugkeer van het vliegtuig, de extra hotelnacht, het tijdverlies voor de inzittenden en de verloren kerosine.

Daar staat tegenover dat het veiligheidspersoneel terughoudend moet zijn en niet moet optreden alvorens na te denken. Veiligheid is geen absolute waarde. Vliegen brengt nu eenmaal een gering extra risico met zich mee. Uit de aanslagen van 11 september 2001 in de VS blijkt dat vliegtuigen grote schade kunnen toebrengen, maar tot nu toe zijn deze zelfmoordaanslagen door passagiers de enige geweest. Terreurdaden komen aanzienlijk minder voor dan vliegongelukken, en die zijn al schaars.

Veiligheidspersoneel mag niet nodeloos onrust zaaien. Mensen met een Arabisch of Aziatisch uiterlijk horen niet van het vliegtuig te worden gehaald omdat anderen hen voor potentiële terroristen aanzien. Door discriminatie ontstaat de verdeeldheid waar de terroristen naar streven.

In dit geval heeft de Indiase regering geen reden tot klagen tegen de Nederlandse autoriteiten. Ook door wangedrag van Nederlandse passagiers is in het buitenland wel eens een vliegtuig teruggekeerd. Dit is geen uniek Nederlandse zaak.

De beslissing tot terugkeer naar Schiphol werd genomen door de gezagvoerder van een Amerikaans toestel met Amerikaanse air marshals dat op dat moment over Duits grondgebied vloog. De Nederlandse verkeersleiding en luchtmacht verleenden bijstand.

Passagiers die zich misdragen, kunnen anderen niets verwijten.