Boete voor alle ellende

In Amsterdam moeten winkeldieven niet alleen de gestolen waren terugbetalen.

Ze krijgen nu ook een ‘boete’ van 151 euro voor alle ellende die ze veroorzaken.

Het is gezellig druk in het winkelcentrum aan het Amsterdamse Osdorpplein als Hans Gennotte achter een vijftiger aanrent. Een vluchtende winkeldief. „Die heeft een jas van tachtig euro gestolen”, zal hij later vertellen. „Westbury.”

Filiaalmanager Gennotte van C&A heeft de man aangesproken toen het alarm van de toegangspoortjes afging, pal onder het bordje met de volgende mededeling: „Van elke winkeldiefstal doen wij aangifte bij de politie. Bovendien brengen wij de dader €151,- in rekening voor oponthoud en overlast!” Een nieuw instrument om winkeldieven af te schrikken. Niet alleen wordt hier sinds enkele maanden de schade van de gestolen waren verhaald, maar ook verhalen winkeliers aan het plein de schade voor alle aangedane ellende, met name de tijd die wordt besteed aan het doen van aangifte.

De dief heeft het bordje vermoedelijk niet opgemerkt. „Laat me los of ik steek je neer”, heeft hij gezegd toen Gennotte hem op een trap staande wilde houden. Daarna heeft de man de jas laten vallen en is gevlucht.

Het is een zonnige middag. De verdachte holt het winkelcentrum uit. Drie particuliere beveiligers zoeven langs de filiaalmanager, steken de trambaan over, rennen de Jan Celestraat in en weten de vluchteling op de hoek met het Johannes Ammanhof te grijpen. Ze duwen hem tegen een geparkeerde, hemelsblauwe Nissan Micra aan. Omstanders stromen toe. De man verzet zich en de beveiligers beginnen te vloeken. Eén van hen grijpt hem bij de keel, werkt hem tegen de grond en houdt hem in een houdgreep.

„Hé, hou eens op man”, zegt een jonge omstander. De beveiligers kijken hem stuurs aan. „Ja, ik bemoei me er nu even mee”, zegt de jongen. „Want je pakt hem nu echt te hard aan.” Het duurt een klein kwartier voordat een politieauto met piepende remmen arriveert. „Nou, ze hadden beter kunnen gaan lopen”, zegt een vrouw. „Het politiebureau is hier tweehonderd meter verderop.” De verdachte kijkt een beveiliger aan. „Bedankt”, zegt hij cynisch. Die steekt zijn wijsvinger op. „Jij hebt mij bedreigd. Ik ga aangifte doen.”

C&A-filiaalmanager Gennotte staat uit te hijgen. Kort tevoren heeft hij nog verteld dat zulke brutale diefstallen hooguit een enkele keer per maand voorkomen, maar nu zien we zelf eens wat een ingrijpende gebeurtenis dit kan zijn. En wat het nut is van het experiment om de schade voor winkeliers op daders te verhalen. Want achter dieven aanhollen kost tijd. „De meisjes staan nu zonder mij in de winkel”, zegt Gennotte. En straks moet hij de band van de beveiligingscamera’s kopiëren. Aangifte doen. En vergeet alle stress niet.

Het Platform Detailhandel Nederland is voorstander van het experiment. Winkeldiefstal kost de detailhandel jaarlijks bijna één miljard euro. Bij deze kosten rekent het platform niet alleen de diefstal door bezoekers, maar ook door personeel, schade door vernielingen en geweld, en de kosten van preventieve maatregelen. „Maar eigenlijk is 151 euro nog te weinig”, zegt secretaris Sander van Golberdinge van het platform.

Bovendien zou de overheid zich extra moeten inspannen om de schadevergoeding daadwerkelijk te kunnen innen. Want dat wil nog wel eens mislukken. „Van een kale kip kun je niets plukken”, zegt filiaalmanager Gennotte. „Vooral bij drugsverslaafden is het moeilijk.” Terwijl het toch zo aardig is om na een aangifte iets te horen van de politie en een bedrag terug te krijgen. „Voor de personeelspot”, lacht Gennotte. „Kunnen we iets leuks gaan doen.”