CDA bedrijft financieel-economische kwakzalverij

De leden van het CDA mogen tot 11/09 debatteren over het concept-Verkiezingsprogramma. Het is zonde van alle energie die ongetwijfeld in de exercitie wordt geïnvesteerd. Want in het rijk met beeldmateriaal verluchtigde document ontbreekt iedere poging om de op 44 bladzijden uitgemeten beloften en plannen in harde euro’s te vertalen. Daarmee ontbreekt het zicht op de financiële haalbaarheid van het programma en daarop door de leden ingediende amendementen.

Wel ontvingen vertegenwoordigers van de media vlak voor de presentatie van het programma een financiële bijsluiter. Daarin meldt het CDA dat het een solide begrotingsbeleid wil voeren. Met permissie, afgaande op de cijfers in de bijsluiter is dat gewoon niet waar. „Wij hebben ons gebaseerd op de eerdere berekeningen van het Centraal Planbureau”, zo wordt een woordvoerder van het CDA geciteerd in deze krant van 21 augustus. Eind juni becijferde het Planbureau dat bij ongewijzigde voortzetting van het huidige kabinetsbeleid de ontvangsten van de overheid tot 2011 ruwweg 6,5 miljard euro meer toenemen dan de uitgaven. Zou de overheid het voordelige verschil van 6,5 miljard euro in de schatkist houden, dan is de begroting aan het einde van de komende kabinetsperiode in evenwicht. Bij deze becijfering van het CPB hoort een sluipende stijging van de collectieve lasten. Zo nemen de premies voor de verzekering tegen ziektekosten de komende jaren bij veronderstelling met ruim 4,5 miljard euro toe.

Het CDA neemt met deze uitkomsten geen genoegen. Evenwicht op de begroting is te min. Om staatsschuld te kunnen aflossen streeft de partij voor de komende kabinetsperiode naar een overschot op de begroting van 6,5 miljard euro. Het zet bovendien 3,5 miljard euro opzij om de stijging van de zorgpremies af te remmen. Verder denken de christen-democraten 5 miljard te kunnen uitgeven voor ander nieuw beleid. Dit wensenlijstje telt op tot 15 miljard euro. Waar komt dat geld vandaan? Het CDA wil de collectieve lasten niet verzwaren. Gemakshalve verzwijgt de bijsluiter dat de lastendruk de komende jaren wel degelijk oploopt. Door de stijging van hun inkomen krijgen honderdduizenden Nederlanders te maken met een hoger tarief van de inkomstenbelasting.

Hoe dan ook, bij de gepresenteerde dekking ontbreken verdere lastenverzwaringen. Dus moet het geld komen uit bezuinigingen op de bestaande uitgaven van de overheid.

Met gedetailleerde bezuinigingsvoorstellen – zeker als die 15 miljard euro moeten opbrengen – win je geen stemmen. De bijsluiter kiest daarom voor posten die sympathiek klinken en niemand pijn lijken te doen.

In de gezondheidszorg moeten minder bureaucratie en slimmer gebruik van informatietechnologie een besparing van 4 miljard euro opleveren. Iedereen die de sector een beetje kent, weet dat dit een bizarre suggestie is. Afslanking van het ambtenarenapparaat staat voor 2,5 miljard genoteerd. Met in even vage bewoordingen aangeduide ingrepen elders op de begroting is 2 miljard gemoeid. In dit rijtje algemeenheden ontbreekt alleen nog een hardere aanpak van fraudebestrijding, in het verleden op papier al gauw goed voor een half miljard extra dekking.

Lezers die de tel nog niet kwijt zijn, zullen opmerken dat de boterzachte bezuinigingen niet hoger uitkomen dan 8,5 miljard euro. Dat klopt.

Om de ontbrekende 6,5 miljard euro te vinden rekent het CDA op een sterkere economische groei. Inmiddels is uitgelekt dat de budgettaire ruimte voor de komende kabinetsperiode enkele miljarden groter is dan het Planbureau half juni heeft aangegeven. Maar 6,5 miljard extra dekking valt zo niet te vinden, ook niet door rekening te houden met eventuele ‘inverdieneffecten’ van het CDA-programma.

Daarbij is een zeer belangrijke kostenpost verdonkeremaand. De christen-democraten willen terug naar een werkweek van 40 uur. De regering kan deze arbeidstijdverlenging met ruim 5 procent niet opleggen aan de bedrijvensector. Wel kan de overheid het goede voorbeeld geven.

De loonsom van de ambtenaren, onderwijsgevenden en zorgverleners (twee miljoen voltijdbanen) bedraagt ongeveer 90 miljard euro. Wie 5 procent langer gaat werken mag uiteraard ook 5 procent meer verdienen. Dat gaat de belastingbetalers dus bijna 5 miljard kosten aan hogere salarissen bij de overheid en in de rest van de collectief gefinancierde dienstverlening.

Afgaande op zijn conceptprogramma wil het CDA de gevolgen van de vergrijzing opvangen door een kleinere overheid, doelmatiger zorg en inschakeling van meer mensen in het arbeidsproces. Verhoging van de AOW-leeftijd en een extra bijdrage van bemiddelde ouderen aan de financiering van de AOW zouden daarom niet nodig zijn.

De financiële bijsluiter maakt duidelijk dat het CDA zich schuldig maakt aan financieel-economische kwakzalverij. Praktisch gesproken stelt de partij afdoende maatregelen om de overheidsfinanciën vergrijzingsbestendig te maken uit tot een kabinetsperiode die begint na 2010. Hoe langer dit uitstel duurt, hoe ingrijpender de maatregelen worden die in de toekomst nodig zijn om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Bovendien krijgen mensen door uitstelbewegingen korter de tijd om zich in te stellen op onvermijdelijk komende aanpassingen van uitkeringen en belastingen, bijvoorbeeld door meer te investeren in de eigen loopbaan en zelf te sparen.