Weekboek 34

Familiesaga met online plakboek

Vandaag verschijnt de historische familieroman De man met de hoed (Ad. Donker) van schrijfster Pauline van de Ven. Het boek komt niet alleen op papier uit, maar ook als hyperboek. Een hyperboek is wat het woord doet vermoeden: digitaal en meer dan een boek alleen. In dit geval bestaat het boek uit twee lagen. De tekst zoals die ook in de papieren versie van het boek staat, is de eerste laag. De tweede laag bestaat uit extra informatie die niet in het boek vermeld is of kan worden: foto’s, brieven, geluidsopnamen, filmpjes. De website met het hyperboek, www.demanmetdehoed.nl, wordt op 14 september gelanceerd.

De schrijfster die in 1984 het eerste Nederlandse krantenartikel over internet schreef, introduceert nu dus de hyperroman. De roman is gebaseerd op echte mensenlevens, die van haar schoonfamilie. Van de Ven: ‘Op heel jonge leeftijd heb ik mijn eigen moeder verloren. Zij is vrijwel spoorloos uit het leven verdwenen. Toen mijn schoonmoeder getroffen werd door een hartinfarct heb ik gezegd: schrijf nou eens wat op.” De schrijfdrang die Van de Ven daarmee ontketende mondde uit in ‘een telefoonboek aan getypte velletjes en knipsels. Dat was eigenlijk al een hyperboek.”

De website is een work in progress. De komende tijd blijft Van de Ven materiaal aanvullen: foto’s en geluiden van Maastricht rond de vorige eeuwwisseling, de tijd dat de familie daar woonde. Correspondentie van de mensen die model stonden voor de personages in het boek. De bedoeling is dat ook de lezers van het hyperboek aanvullende informatie opsturen. Altijd een riskante onderneming, interactie, maar Van de Ven is optimistisch: “Ik merk nu al dat er heel wat mensen zijn die materiaal hebben, die het leuk vinden om zo’n project uit te breiden.” In 2008 verschijnt het tweede deel van de familiesaga.

Botsing in Turkije over wereldliteratuur

Het Turkse ministerie van Onderwijs wil ‘een verlichte generatie opvoeden’. Daarvoor heeft men voor zowel de basisschool als het voortgezet onderwijs honderd klassiekers uit de wereldliteratuur geselecteerd. Dat meldt de liberale krant Radikal bij monde van haar columnist Ismet Berkan. Ahmet Olgun, redacteur binnenland bij NRC Handelsblad en geboren in Turkije, licht toe: ''In Turkije schiet de overheid ernstig te kort in het onderwijs, vandaar dat er veel particuliere scholen zijn. De lijsten van het ministerie zijn bedoeld als een richtlijn voor weldoeners: als je boeken aan een school schenkt, kies dan hieruit.”

Berkan was niet zozeer kritisch over deze officiële canons, als wel over een uitgeverij, Damla, die de boeken heeft ‘geïslamiseerd’. Dat heeft niet veel om het lijf: waar God aangeroepen wordt, kwam ‘Allah’ te staan. Her en der is de culturele setting gewijzigd om beter aan te sluiten bij een islamitische belevingswereld. De boeken zijn waar nodig ingekort tot 96 pagina’s, om te ontkomen aan de keuring van de Commissie voor Goede Zeden van het ministerie. God is niet Allah, schrijft Berkan. Met gebeden tot Allah worden Heidi en Pinokkio moslims en dat kan niet de bedoeling zijn. Ook auteurs die in hun voorwoord hun christelijke God bedanken, richten zich in de versie van Damla tot Allah. ''De scheiding tussen kerk en staat ligt uitermate gevoelig in Turkije en Radikal is een seculiere krant”, aldus Olgun.

Het ministerie heeft toegezegd de uitgeverij aan te pakken. Maar, zegt een hoge functionaris in Radikal, het is ook aan ouders om op te letten wat zij hun kinderen voorschotelen. De zedencommissie van het ministerie geeft gecontroleerde boeken niet voor niets een logo mee. Olgun: ''Het ministerie doet maar alsof ze geschokt zijn. Sinds deze regering aan de macht is, wordt de Turkse samenleving sluipend geïslamiseerd.”

Met dank aan Ahmet Olgun.