Nepterreur

Het zijn onwaarschijnlijke zelfmoordterroristen die lachend een vliegtuig binnenkomen en tijdens het opstijgen tegen de regels in rondlopen, mobiel bellen en plastic zakken uitwisselen. Toch zag de bemanning van een toestel van Northwest Airlines afgelopen woensdag in dit wanordelijke gedrag aanleiding om meteen van een vlucht uit Amsterdam naar het Indiase Mumbai (voorheen Bombay) terug te keren nadat de brandstof was geloosd. De twaalf mannen werden ingerekend.

Nu ze zijn vrijgelaten, is het te gemakkelijk om de bezorgdheid van de bemanning te bagatelliseren. Dit valse alarm staat niet alleen. Sinds de ontmaskering van Britse zelfmoordterroristen twee weken geleden zijn over de hele wereld vliegtuigen teruggekeerd wegens nepdreigingen. De zenuwen van het veiligheidspersoneel en van de medepassagiers zijn dezer dagen tot het uiterste gespannen. Dat betekent dat ook passagiers zich moeten inhouden. Vliegen is er niet prettiger op geworden. Er zijn nieuwe beperkingen op handbagage, incheckprocedures worden langer en er wordt zeker geen prijs gesteld op grapjes. Flauwiteiten over bommen werden al niet gewaardeerd door het veiligheidspersoneel. Een argeloze lolbroek wordt snel in de boeien geslagen om te worden verhoord. Beslissingen moeten snel worden genomen en bij een multicultureel passagiersbestand zijn misverstanden mogelijk. Passagiers moeten zich dus neutraal, ja zelfs gedwee gedragen. Die tijdelijke onvrijheid gedurende de vlucht en op de vliegvelden is de prijs voor de grenzeloze bewegingsvrijheid die het vliegtuig biedt.

Passagiers moeten zich zeker aan de regels houden en de aanwijzingen van het personeel opvolgen. Dat hebben de twaalf Indiase mannen afgelopen woensdag volgens de verklaringen van hun medepassagiers niet gedaan. En daarmee is de twaalf de onnodige terugkeer van het vliegtuig, de extra hotelnacht, het tijdverlies voor de inzittenden en de verloren kerosine te verwijten.

Daar staat tegenover dat ook het veiligheidspersoneel terughoudend moet zijn en niet moet optreden alvorens na te denken. Veiligheid is geen absolute waarde. Vliegen brengt nu eenmaal een gering extra risico met zich mee. Uit de aanslagen van 11 september 2001 in Amerika blijkt dat vliegtuigen grote schade kunnen toebrengen, maar tot nu toe zijn deze zelfmoordaanslagen door passagiers de enige geweest. Terreurdaden komen aanzienlijk minder voor dan vliegongelukken, en die zijn al schaars. Veiligheidspersoneel mag niet nodeloos onrust zaaien. Gewone mensen met een Arabisch of Aziatisch uiterlijk horen niet van het vliegtuig te worden gehaald omdat anderen hen voor potentiële terroristen aanzien.

Voorlopig zal de beveiliging alleen maar duurder worden. In principe moeten de passagiers de kosten dragen, of een vliegtuig nu publiek of privaat eigendom is. Door terreur neemt de publieke bemoeienis met vliegvelden toe, maar daarom hoeft de overheid nog niet alle kosten te dragen. Bedrijven besteden graag verliezen uit aan de overheid, maar dat is niet terecht. Schiphol maakte bekend dat de eigen winkels minder zaken doen door nieuwe beperkingen op handbagage. Dat is spijtig, maar die winkels horen niet tot de kernactiviteiten van een vliegveld. Het gaat om een veilige vlucht van A naar B zonder paniek.