Na acht jaar verloor hij zijn interesse in Natascha

Woensdag dook opeens Natascha Kampusch op, die acht jaar geleden verdween.

Haar ontvoerder hield haar al die tijd gevangen in een kelder. Ze is waarschijnlijk mishandeld en misbruikt.

„Ik hoop het, ik hoop, ik bedoel, ik kan het nauwelijks geloven. Maar het zou het mooiste zijn wat er bestaat.” Stotterend beschreef de vader van Natascha Kampusch, de inmiddels achttienjarige Oostenrijkse die in 1998 spoorloos verdween, aan journalisten hoe hij zich voelde, voor hij woensdagavond zijn dochter terugzag.

Inmiddels staat wel vast dat de jonge vrouw, die plotseling opdook bij een huis in het rustige stadje Strasshof, Natascha Kampusch is. Met Amerikaanse software is op basis van foto’s van het toen tienjarige meisje gereconstrueerd hoe ze er nu zou moeten uitzien en familieleden hebben haar geïdentificeerd, onder meer op basis van een litteken. Daarmee is een van de meest geruchtmakende Oostenrijkse politiezaken opgelost.

Op 2 maart 1998, op een maandagochtend, verdween de tien-jarige Natascha Kampusch spoorloos terwijl ze op weg was van haar flat aan de Rennbahnweg in Wenen-Donaustadt naar school. Het was ongeveer twee jaar na de affaire rond Marc Dutroux, die in heel Europa veel ophef had veroorzaakt. Bij de politie kwamen duizenden aanwijzingen binnen van mensen die dachten iets van de zaak te weten. Ze werden allemaal nagetrokken, zonder resultaat.

Een twaalfjarig schoolvriendinnetje van Natascha meende die ochtend gezien te hebben dat ze met geweld een witte bestelbus werd ingetrokken. Maar zij was de enige, hoewel het rond de Rennbahnweg druk was. Onderzoek naar zevenhonderd witte bestelwagens in heel Oostenrijk volgde – zonder resultaat. Duikers zochten in slootjes in de buurt naar een lijk, met helikopters met speciale camera’s die reageren op temperatuur werd de omgeving afgespeurd. Tot in Hongarije werd gezocht. Maar Natascha Kampusch bleef onvindbaar.

Tot woensdagmiddag, toen ze zich meldde met de mededeling: „Ik ben Natascha Kampusch”, bij buren van de man die haar acht jaar lang vasthield. De gewaarschuwde politie ging onmiddellijk achter de ontvoerder aan, de ongehuwde 44-jarige elektrotechnicus Wolfgang Priklopil, die met zijn BMW wist te vluchten en zich later op de avond in Wenen-Leopoldstadt voor de trein gooide.

Natascha Kampusch heeft waarschijnlijk al die jaren vastgezeten onder de garage van haar ontvoerder, in een soort kelder van drie bij vier meter die alleen bereikbaar was via een klein luik – en die mogelijk speciaal voor een dergelijke ontvoering was aangelegd. De politie, die nog maar weinig over de zaak kwijt wil, vermoedt dat het meisje de eerste jaren helemaal niet buiten is geweest, maar pas sinds kort af en toe mee mocht als Priklopil boodschappen deed. De man, die zich met Gebieter (meester) liet aanspreken, zou haar zo bang hebben gemaakt dat ze niet durfde te vluchten. Hij zou hebben gezegd dat het huis was afgeschermd met explosieven en dat degene die zou vluchten of zou proberen binnen te dringen, zou worden „gegrild”. De politie gaat er van uit dat Natascha is mishandeld en seksueel misbruikt.

Er valt nog weinig te zeggen over hoe Natascha eraan toe is. De politie zegt heel voorzichtig te willen zijn met het verhoor, gezien haar psychische toestand. „Ze is heel rustig”, aldus Erich Zwettler van het Bundeskriminalamt, de federale Oostenrijkse recherche. „Voor ons is het belangrijkste dat ze psychisch stabiel wordt en dat we haar een gevoel van zekerheid en vertrouwen geven.” Volgens Zwettler bestaat er, nu er niet naar een dader gezocht hoeft te worden, geen enkele tijdsdruk. „Het duurt zolang als het duurt.”

De fysieke gesteldheid van Natascha Kapusch zou redelijk zijn, al was ze wel erg bleek – een teken dat ze lange tijd geen daglicht heeft gezien. Ze zou lijden aan het zogeheten Stockholm-syndroom, waarbij het slachtoffer zich met de dader identificeert. Volgens Zwettler is dat logisch: „Hij is jarenlang de enige persoon met wie ze contact had.” Het nieuws dat Priklopil zelfmoord had gepleegd, was volgens hem een schok voor Natascha. Al hield ze er kennelijk wel rekening mee. „Hij heeft tegen haar gezegd: ‘Levend krijgen ze me nooit te pakken’.”

De Oostenrijkse krant Kurier laat psychiater Max Friedrich aan het woord, deskundige op het gebied van seksueel misbruik, die vermoedt dat Priklopil zijn (seksuele) belangstelling voor Natascha – door haar verandering van een gemakkelijk te domineren kind in een vrouw met een eigen identiteit – aan het verliezen was – mogelijk heeft hij volgens de psychiater mede daardoor zijn aandacht net even laten verslappen, waardoor zij kon vluchten. Het feit dat ze die kans heeft aangegrepen wijst er volgens hem op dat zij dat ook zo heeft ervaren. „Misschien werd ze bang, misschien heeft ze nieuwe moed verzameld”, aldus Friedrich. Hij acht de kans groot dat Priklopil zijn slachtoffer zou hebben vermoord als zijn belangstelling voor haar helemaal was verdwenen.

Mensen die Priklopil hebben gekend reageren totaal verbaasd. Zijn moeder, met wie hij regelmatig contact had, heeft nooit iets vreemds gemerkt. Eén keer heeft ze het kind bij hem gezien, maar hij verzon een smoes die voor haar kennelijk geloofwaardig was. Volgens de politie beschrijven zijn vrienden hem als een contactschuwe, onopvallende ‘techniekfreak’. Hij zou woensdag na zijn vlucht nog contact hebben gezocht met een van zijn vrienden, die eveneens het meisje een keer vluchtig bij hem thuis had gezien. Bij het onderzoek vond de politie achter het huis een witte bestelbus. Volgens Kurier is Priklopil tijdens het onderzoek in 1998 ondervraagd, maar was er geen verdenking ontstaan.

Onduidelijk is hoe Natascha in haar gevangenis heeft geleefd. Volgens de politie mocht ze naar de radio luisteren en televisie kijken. Ook kreeg ze boeken en af en toe een videofilm. Mogelijk heeft haar ontvoerder haar les gegeven. Sommige Oostenrijkse media meldden gisteren dat de man een vage bekende van de familie was. Maar het onderzoek heeft dat tot nu toe niet uitgewezen. De familie van Natascha heeft de media gevraagd om „geduld en begrip” en heeft laten weten vrijdag iemand te zullen aanwijzen die namens hen het woord zal voeren.

De Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken, Lies Prokop (van de conservatieve ÖVP), probeerde woensdag, ruim een maand voor de parlementsverkiezingen, al goede sier te maken met wat zij zag als succesvol politieoptreden. Volgens haar was Natascha „niet toevallig” gevonden, maar was de politie de dader al enige tijd op het spoor. Dat was ook de boodschap van de recherche. „We waren al geruime tijd dichtbij”, zei een woordvoerder van het Bundeskriminalamt. Maar hij moest toegeven dat het feit dat Natascha levend is opgedoken ook voor de onderzoeksleiding „in de eerste seconde ongelooflijk, een onvoorstelbaar goede verrassing” was. Dinsdag had de politie, op aanwijzing van een informant in de gevangenis die zei met de moordenaar van Natascha te hebben gesproken, nog gegraven in de dierentuin van Lainz, waar het lijk zou moeten liggen.