Langer werken nu wel goed voor economie

Het CDA pleit voor een 40-urige werkweek en heeft langer werken nogmaals tot onderwerp voor de verkiezingen gepromoveerd. Ook in andere Europese landen is langer werken de trend.

Rotterdam, 25 aug. - In Europa is ‘langer werken’ een steeds terugkerend thema. Europeanen hebben te veel vakantie en werken te kort, is al jarenlang de boodschap vanuit Brussel. Er moet iets veranderen om de concurrentie met de Verenigde Staten en het Oosten aan te kunnen en om de kosten van de vergrijzing op te vangen.

In Nederland heeft vorige week het CDA de 40-urige werkweek weer hoog op de politieke agenda geplaatst. Wat zou het opleveren, als iedereen langer zou gaan werken?

Op de concurrentiepositie van de Europese landen heeft langer werken weinig invloed, zeggen vooraanstaande economen. Relevant is hoeveel werknemers produceren per gewerkt uur, niet het aantal gewerkte uren. En die arbeidsproductiviteit in Europa is juist hoog, vergeleken met de VS, hoewel de groei er de laatste jaren uit lijkt te zijn.

Hoogleraar Olivier Blanchard, van de gezaghebbende Amerikaanse universiteit MIT, noemde het langer werken eerder dit jaar dan ook een ‘keuze’. Als Europeanen minder uren willen werken, is dat volgens hem geen probleem. Ze hebben dan alleen minder te besteden, maar op de internationale concurrentiepositie hoeft het geen invloed te hebben.

Waar langer werken wel invloed op heeft, is de totale omvang van de economie. De koek wordt groter als iedereen meer gaat werken. Die breed gedeelde aanname is het spiegelbeeld van de redenering van begin jaren tachtig. Toen besloten de sociale partners in Nederland een kortere werkweek in te voeren om de economie te stimuleren. Door de arbeidstijdverkorting zou de werkloosheid teruglopen. Vóór 1982 werkten verreweg de meeste werknemers veertig uur of meer per week. De gemiddelde werktijd van voltijds werknemers ligt nu al bijna tien jaar rond de 38,4 uur per week.

„Op de korte termijn heeft de verlenging van de werkweek geen positieve effecten, misschien zelfs een negatief effect op de werkgelegenheid”, zegt onderzoeker Djoerd de Graaf van de Stichting voor Economisch Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. „Maar op de langere termijn zullen de lonen misschien iets dalen en kunnen er meer mensen aan het werk, waardoor de totale productie per persoon iets stijgt.” Hij twijfelt of dit de juiste weg is, omdat uit zijn onderzoek blijkt dat tweederde van de voltijds werkers niet langer wil werken. „Mensen in deeltijd willen dat wel. Dus er is meer te winnen bij het creëren van betere deeltijdbanen.”