Barcelonismo in zijn hart, iets te veel ‘breker’ voor tiki-taka

Mark van Bommel bij Barcelona

PSV-coach Mark van Bommel is in Barcelona, twaalf jaar na een succesvol seizoen als speler. „Hij werd betoverd door het ritme.”

Mark van Bommel met de rijzende ster Lionel Messi en toenmalig vedette Ronaldinho in januari 2006. „Ik snap dat sommige spelers het shirtje van Messi willen.” Foto Reuters/Albert Gea

Met zijn typische pretoogjes keek Mark van Bommel de perszaal van Camp Nou even rond. Een knikje hier, een lachje daar. Kort daarvoor had de 41-jarige trainer van PSV enkele oud-bekenden de hand geschud, maar veel vrienden heeft hij niet meer bij FC Barcelona. „Ik ken de perschef en de teammanager nog van vroeger. Het is altijd mooi om mensen te zien waar je mee hebt gewerkt”, stelt Van Bommel in het trainingspak van de Eindhovense voetbalclub. „Van de spelersgroep van destijds is er nog maar eentje over.” Van Bommel glimlacht en zegt: „Lionel Messi. Toen kon je al zien dat hij een hele goede speler zou worden. Voor mij is Messi de beste van de wereld.”

Van Bommel is niet voor het eerst terug bij FC Barcelona. Hij speelde er in 2009 in de Champions League in het shirt van Bayern en ging kansloos met 4-0 ten onder. Van Bommel: „Maar ik merkte eigenlijk pas hoe groot deze club was toen ik hier een keer met mijn vrouw en kinderen was. Vanaf de tribunes zie je dat enorme stadion veel beter. Als speler of als trainer sluit je je daarvoor af. Dan loop je door de tunnel het veld op en denk je alleen aan de wedstrijd. Dat zal nu niet anders zijn.”

De voorbije dagen heeft Van Bommel zijn ervaringen over proberen te brengen op zijn jonge spelersgroep van wie velen geen ervaring hebben met het hoogste Europese niveau. Zoals de 23-jarige Hirving Lozano. „Ik weet dat Van Bommel hier nog met mijn landgenoot Rafael Márquez speelde”, zegt de Mexicaanse ster van PSV. „Hij heeft ons zo goed mogelijk proberen voor te bereiden. Debuteren in de Champions League is een droom.”

Lees ook: Miljardenbal zonder concurrentie

Van Bommel wil voorkomen dat zijn spelers zich als toeristen tijdens een Camp Nou Experience zullen voelen. Aan de hand van zijn schoonvader en adviseur Bert van Marwijk gaf hij bij de laatste training nog wat aanwijzingen. „Ik snap best dat sommige spelers het shirtje van Messi willen hebben. Maar daar mag je niet al tijdens de rust mee bezig zijn. Het zal moeilijk zijn, maar we komen hier wel om een resultaat te halen. Als je daar niet in gelooft, dan kan je beter thuis blijven.” Hij wil zijn elftal, waarmee hij eerste staat in de eredivisie, niet omgooien. „Als plan A niet werkt, moet je plan A verbeteren om geen plan B nodig te hebben.”

Goodwill

Eigenlijk is Van Bommel in de loop der jaren niet veel veranderd. Het geloof in eigen kunnen is altijd groot geweest. Op 10 juni 2005 zei hij bij zijn presentatie als speler van FC Barcelona: „Estic molt orgullós de poder jugar en el Barcelona en els pròxims anys.” Al waren het maar een paar woorden, Catalaans spreken zorgde direct voor goodwill bij de achterban van de blaugrana. Hoe „trots” de middenvelder ook was om „de komende jaren voor Barcelona te mogen spelen”, het bleef bij één zeer bijzonder seizoen. Van Bommel werd kampioen van Spanje, veroverde twee keer de Spaanse Supercopa, won de Champions League, maar vertrok voordat Barça met tiki-taka-fútbol de wereld zou veroveren.

De komst van de transfervrije Van Bommel werd met gemengde gevoelens bekeken. Wat moest Barcelona met deze 28-jarige ‘breker’ van PSV? Weer een Nederlander. De zeventiende voetballer in de clubgeschiedenis. Had de club niet juist na de jaren met Louis van Gaal een einde gemaakt aan het tijdperk van los holandeses? Het was zijn nieuwe coach Frank Rijkaard die Van Bommel aanprees. „Van Bommel beschikt over een winnaarsmentaliteit, maakt het iedere tegenstander lastig en kan scoren.”

Van Bommel vond steun bij zijn landgenoot: linksback Giovanni van Bronckhorst. „Ik was heel blij dat Gio daar al was. Zo kon ik toch ook Nederlands praten in die grote kleedkamer”, zei Van Bommel tijdens een avond vorig jaar in het Luxor Theater van Rotterdam die in het teken stond van Van Bronckhorst. „We zaten naast elkaar. Aan één blik hadden we vaak genoeg om elkaar te bereiken.” Van Bronckhorst: „Ik heb hem toen heel graag geholpen.”

Aanpassen aan Xavi, Messi, Iniesta

De concurrentie voor Van Bommel binnen de lijnen was enorm. Buitenlandse sterspelers als Ronaldinho, Deco, Eto’o maakten naast de Catalanen Valdès, Puyol en Xavi de dienst uit. En twee jonge grote talenten uit de opleiding van FC Barcelona stonden op het punt van doorbreken: Iniesta en Messi. „Van Bommel werd betoverd door het ritme en de snelheid waarmee de bal werd rond gespeeld”, herinnert Albert Capellas zich. Hij was destijds coördinator van de jeugdopleiding. „Je aanpassen aan Xavi, Iniesta en Messi is niet zo moeilijk. Maar het was bijna onmogelijk voor Van Bommel naast hen een plek te veroveren.”

Met rugnummer ‘17’ kwam Van Bommel tot 24 competitieduels. Zijn hoogtepunt was de finale van de Champions League in het Stade de France in Parijs tegen Arsenal. Rijkaard gaf hem de voorkeur boven de licht geblesseerde Iniesta. Maar het liep stroef. Na ruim een uur spelen werd Van Bommel naar de kant gehaald. Met Iniesta als creatieve invaller wist Barcelona een 1-0 achterstand om te buigen in een 2-1 zege. Een paar maanden later vertrok Van Bommel naar Bayern.

Antonio Martínez herinnert Van Bommel zich als „een a-typische Barcelona-speler”. „Niet echt een voetballer waar Cruijff dol op was”, zegt de voorzitter van de supportersclub ‘Johan’ lachend. „Hij moest vooral de concurrentie aan met Iniesta, zo’n beetje zijn tegenpool in alles. Als voetballer en als mens. In de WK-finale van 2010 deelde Van Bommel flinke schoppen aan Iniesta uit. Neemt niet weg dat Van Bommel gevoel voor de club had. Barcelonismo. We zullen nooit vergeten dat hij in het shirt van Bayern in Madrid een goal vierde met een ‘fuck-off-gebaar’ naar het publiek van Real. Dat was misschien wel zijn grootste daad voor ons.”

Van Bommel weigerde te reageren op de suggestie van de Catalaanse pers dat er nog oud zeer zou zijn tussen hem en Iniesta. „Ik snap niet waarom jullie daarnaar vragen.” De pretoogjes zijn weg. Even is daar de verbeten blik van Van Bommel.

    • Koen Greven