Gevarieerd en uitzonderlijk luxueus

De afgelopen twintig jaar is de Nederlandse Opera uitgegroeid tot een internationaal hoog gewaardeerde kunstinstelling. Het vaak onconventionele, eigentijdse en uitdagende artistieke beleid van Jan van Vlijmen en zijn opvolger Pierre Audi leidde tot tal van voorstellingen die furore maakten. Het laatste voorbeeld was in juni de opera Lady Macbeth van Mtsensk in het Sjostakovitsj-jaar 2006. In het Mozartjaar 2006 komt de Nederlandse Opera met een mega-Mozartproject dat het halve operaseizoen beheerst. Cosí fan tutte, Don Giovanni en Le nozze di Figaro worden geënsceneerd door de eigenzinnige regisseurs Jossi Wieler en Sergio Morabito, even omstreden als beroemd. Typisch ‘Nederlandse Opera’ is de moeite die daaraan wordt besteed: repetities en voorstellingen vergen een half jaar. Dat zoiets kan, is een luxe die uniek lijkt op de wereld, maar die bij deze trilogie ook leidt tot bijzondere verplichtingen en moeilijk inlosbare verwachtingen. Ook de tweede helft van dit operaseizoen is uitzonderlijk: Wagners Tannhäuser in de regie van Nikolaus Lehnhoff, Madama Butterfly in de regie van Bob Wilson, Händels Hercules in de regie van Luc Bondy, Die Gezeichneten van Schreker in de enscenering van Martin Kusej, begeleid door het Concertgebouworkest o.l.v. Ingo Metzmacher, Wagner Dream van Jonathan Harvey in de regie van Pierre Audi en Doctor Atomic van John Adams in de enscenering van Peter Sellars.

Bij het Koninklijk Concertgebouworkest blijft het een probleem dat chef Mariss Jansons zo weinig in het Amsterdamse Concertgebouw optreedt. Dit seizoen is hij daar dertien keer, en zondag dirigeert hij de Eerste symfonie van Mahler op de Dam, het slotconcert van de Uitmarkt. In het vorige seizoen dirigeerde Jansons slechts twaalf keer in het Concertgebouw, maar leidde hij ook nog negen keer Lady Macbeth in het Muziektheater. Elk concertprogramma van Jansons moet bij zóveel schaarste wel een hoogtepunt in het seizoen opleveren, te beginnen met de Mahler- en Mozartconcerten dit weekeinde.

Uniek wordt op 7 november de viering van het vijftigjarig dirigentenjubileum van Bernard Haitink bij het Concertgebouworkest – met alleen maar Mahler: Das Lied von der Erde en de Vierde symfonie rechtstreeks op tv.

In de Kerstmatinee dirigeert Jansons de Negende symfonie van Beethoven, die in september ook de afsluiting vormt van het Gergjev Festival van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Gergjev, die begint aan zijn een na laatste seizoen in Rotterdam als chef, dirigeert slechts vier keer in zijn festival dat tussen het openings- en het slotweekeinde een gat van vier dagen telt.

Het wordt in Rotterdam verder vooral een Mahler-seizoen: Gergjev dirigeert de Eerste symfonie, waarvoor hij eerder geen belangstelling kon opbrengen, en de Vierde symfonie. Mark Wigglesworth doet Das Lied von der Erde, Heinrich Schiff dirigeert Totenfeier, James Conlon de Vijfde symfonie, Jukka-Pekka Saraste de Zesde symfonie en Simon Rattle dirigeert de Rückert-Lieder.

De ZaterdagMatinee, de laatste die werd geprogrammeerd door Jan Zekveld, brengt 7 oktober het hoogstwaarschijnlijk laatste optreden van de jarenlang luid bejubelde Matinee-koningin Nelly Miricioiu in de opera Adriana Lecouvreur van Cilea. En sopraan Eva-Maria Westbroek, de ster van Lady Macbeth, zingt in Puccini’s La fanciulla del west. In zes concerten klinkt muziek van de in juni overleden componist György Ligeti, al geprogrammeerd voor zijn dood.

Het tweede seizoen van het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam is zeer gevarieerd: eigentijdse en 20ste eeuwse muziek (Frank Zappa, Ton de Leeuw) maar ook Haydn en Schubert naast Pierre Boulez en Olivier Messiaen en de reprise van Im wunderschönen Monat Mai van Reinbert de Leeuw met actrice Barbara Sukowa. In oktober is er een festival rond de Russische componiste Sofia Goebaidoelina, net als bij het Noord Nederlands Orkest, in Groningen samen met Heiner Goebbels. Het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg begint aan het laatste seizoen voordat het gebouw deels wordt afgebroken en een spectaculaire uitbreiding krijgt met zalen voor pop, jazz, kamermuziek en cross-over. Het Muziekcentrum van de Omroep is hier vaste gast met De Vrijdag van Vredenburg, een gevarieerde concertserie die ook rechtstreeks is te beluisteren op de klassieke zender Radio 4. Zo leidt Jaap van Zweden op 22 september een Schumannconcert in het Schumannjaar 2006.