Een gezamenlijk feest

Verhuizing uit het geboorteland en verkrijging van een nieuwe, Nederlandse nationaliteit zijn ingrijpende gebeurtenissen in iemands bestaan. Vandaar dat de overheid gisteren een nieuwe feestdag introduceerde, naturalisatiedag, waarop de Nederlandse nationaliteit wordt verleend aan immigranten. Ook op andere dagen in het jaar kunnen gemeenten dergelijke ceremonies houden. Nieuwe burgers worden dan welkom geheten en kunnen worden uitgenodigd om bij te dragen aan hun nieuwe samenleving. Een dergelijke plechtigheid, geïnspireerd op de Canadese citizenship ceremony, is de bekroning van de inspanningen die de buitenlander heeft moeten doen om Nederlander te worden. Een gezamenlijke viering heeft meer betekenis dan het op de deurmat ploffen van een poststuk of een ambtelijke handeling aan het loket. Het huwelijk, ook een ingrijpende gebeurtenis, wordt ook niet aan het loket gesloten.

De overheid is meer eisen gaan stellen aan de verkrijging van het Nederlanderschap, zoals de naturalisatietoets. Dat is nuttig. In het verleden was onduidelijk voor nieuwkomers wat het Nederlanderschap inhield en dat pakte zowel voor de nieuwkomers als de geboren Nederlanders slecht uit. Door de naturalisatieplechtigheid verplicht de overheid zichzelf ook om niet langer onderscheid te maken tussen geïmmigreerde en geboren Nederlanders. Wetsvoorstellen die een dergelijk onderscheid maken, zijn voortaan uit den boze, anders wordt naturalisatie een lege huls. Het is raadzaam om de term allochtoon te reserveren voor onderzoek en niet voor officiële overheidspublicaties. De term ‘minderheid’ is bruikbaarder. Door immigratie zijn er immers veel minderheden bij gekomen met specifieke en onderling verschillende gewoonten en wensen.

Het kost tijd om de ceremonie te laten inslijten als onmisbaar gebruik. Daarom is het niet vreemd dat maar weinig nieuwkomers zich voor de plechtigheid hebben ingeschreven, nu ze nog vrijblijvend is. Pas als de ceremonie over een paar maanden verplicht wordt, krijgt ze betekenis. Uiteindelijk moet de ceremonie worden gezien als de naturalisatie zelf, zoals het huwelijk bestaat uit de verklaringen van de partners en van de ambtenaar.

De naturalisatieceremonie verandert al naar gelang de visie op de Nederlandse identiteit anders wordt. De immigrant kan niet worden verplicht tot een sterker nationaal of historisch bewustzijn dan er in Nederland heerst. Gemeenten zijn vrij om hun eigen vorm te vinden. Op termijn moeten vaste ingrediënten worden ingebouwd. Het ligt voor de hand dat het Wilhelmus daarbij een vaste plaats krijgt. Mogelijk wordt over twee jaar een intentieverklaring van de immigrant verplicht en dat is goed.

Velen in de wereld zouden het Nederlanderschap willen verkrijgen met alle daaraan verbonden sociale en economische voordelen, maar slechts weinigen overwinnen alle wettelijke en fysieke obstakels. De energie die zij in hun landverhuizing hebben gestoken, kan de Nederlandse samenleving van pas komen. Dat is vandaag een felicitatie waard.