Bolhuis bluft – maar niet goed genoeg

De gemeenteraad van Raalte maakte gisteren korte metten met de burgemeester, die niet wilde vertellen wie vanaf zijn pc kritische berichten over raadsleden op de lokale website heeft gezet.

Alex Bolhuis heeft gebluft en verloren. Gisternacht raakte de burgemeester van Raalte het vertrouwen van zijn gemeenteraad kwijt, juist omdat hij dat vertrouwen opeiste.

Bolhuis (CDA) moest de raad uitleggen hoe het kwam dat kritische berichten over de lokale politiek vanaf zijn thuiscomputer met afzenders Emma, Peter en Lex, op de lokale website roalte.net waren geplaatst. Een voorbeeld: „Bah, wat een gezeur. Hebben die fracties niet iets beters te doen dan dit soort stomme vragen te stellen?”

De burgemeester legde zaterdag – nadat de regionale krant De Stentor de zaak onthulde – uit in een persbericht hoe het zat: de berichten kwamen van zijn huis, hij noch zijn vrouw hadden ze geschreven. Hij wist wel wie de auteur was, maar zou niet zeggen wie. Hij beschouwde „het ongelukkige voorval daarmee als afgedaan”; de gemeenteraad niet.

Dus stond hij gisternacht in de raadszaal om in een spoedvergadering uit te leggen waar die berichten dan wel vandaan komen. Maar dat doet Bolhuis niet. Hij vraagt of hij als eerste een verklaring af mag leggen. Hij praat niet over de berichten. Waar hij het wel over heeft, is dat hij geen burgemeester kan zijn als de lokale politiek wordt „gestuurd door factoren die van buiten komen”. Hij voelt zich beschadigd, zegt hij. Hij eist het vertrouwen van de raad. „Ik kan mijn werk alleen voortzetten met voldoende draagvlak. Het is bijna uitsluitend aan u als raad of u mij dat mogelijk maakt.”

Met die woorden raakt hij definitief het vertrouwen van de raad kwijt.

Het is crisis in Raalte, een dorp onder Zwolle. Ondanks het oogstfeest Stöppelhaene buiten in het dorp, zit de raadszaal in het gemeentehuis vol. Niet alleen met raadsleden. Ook Raaltenaren hebben de gele vlaggen, kalebassen en hooischoven, biertenten en muziekoptredens verlaten om te horen wat er vanavond met de burgemeester gebeurt. Regionale en lokale radiozenders zenden live uit. Camera’s draaien mee, ook voor landelijke zenders. De De Stentor heeft lezers beloofd „bij nieuwe ontwikkelingen” de website te verversen. De politiek leeft.

Het is een korte vergadering met lange schorsingen. Als de burgemeester iets zegt, willen de raadsleden schorsen om te overleggen, als de raad spreekt, vraagt Bolhuis weer om bedenktijd.

De raad reageert niet op de vertrouwenseis van de burgemeester, die zegt dat een crisis niet alleen voor hem slecht zou zijn, maar ook voor de gemeente en haar inwoners. Raadslid Wim Arends (VVD) legt in krap twee minuten uit wat de raad wil: dat de burgemeester „ondubbelzinnig” aantoont dat hij die berichten niet geschreven heeft.

Daar moet Bolhuis even over nadenken. Zijn uitleg: „Je moet het zien als iemand die je telefoon leent, zich afzondert en daarmee iets doet wat je nooit zou toestaan.” Hij weet wie de berichten stuurde, maar moet die persoon beschermen, ook als het hem zijn baan kost. Hij zegt het nog maar eens: „Als we de lucht niet klaren, is het nauwelijks mogelijk nog iets voor elkaar te betekenen.”

Na een uur overleggen hebben de fractievoorzitters hun antwoord: ze zullen met de commissaris van de koningin een gesprek gaan voeren „op basis van artikel 61b”. VVD-er Arends (die nu dertig seconden nodig heeft) zegt het er niet bij, maar dit artikel uit de Gemeentewet gaat over verstoorde relaties en ontslag van de burgemeester. Het besluit van de raad is unaniem.

Nu nemen ook andere fractievoorzitters het woord. Ze voelen zich door de vertrouwenseis van de burgemeester „voor het blok gezet”. CDA-leider Henk Robben noemt het een politiek pokerspel. Hij begrijpt niet dat zijn partijgenoot Bolhuis de vragen van de raad negeert, en in plaats daarvan „de bal terugkaatst naar de raad”. Hij is boos, zegt hij: „Wij zijn voor het grootste deel amateurs, maar u bent het professionele gezicht van de gemeente.”

Applaus op de publieke tribune. De vergadering sluit. Terwijl Bolhuis zich voorbereidt op een vooraf beloofde persconferentie, drinken raadsleden en toeschouwers samen een borrel in de foyer.

Het laatste woord is dan aan Alex Bolhuis. Ziet hij zich nog doorgaan als burgemeester? „artikel 61b is gericht op het verkrijgen van een nieuwe burgemeester.” Hoe voelt hij zich? „Ik heb zorgen, niet zozeer om mijzelf, wel om Raalte.”