‘Volver’ is net een musical

Het begint op een kerkhof, maar de sfeer is niet gedragen of treurig, eerder uitbundig, want zoveel levenden zijn er doorgaans op een kerkhof niet aanwezig. Nu wel: elk graf wordt gepoetst door een of meer vrouwen. De regisseur van Volver, Pedro Almodóvar liet het zijn cameraman Jose Luis Acaine van bovenaf filmen en dat perspectief zorgt er samen met de muziek en de gestileerde bewegingen van de vrouwen voor dat we een musical verwachten. Hier gaat zo direct in een lied uitgebarsten worden, hier wordt zo meteen het poetsen dansen.

Een musical is de film niet, want er zit maar één liedje in en dansjes ontbreken volledig. Maar toch lijkt Volver achteraf nog steeds een musical. Het is niet moeilijk je ‘De terugkeer’ – de vertaling van Volver – voor te stellen in het Circustheater in Scheveningen of in Carré in Amsterdam. Joop van den Ende presenteert. Het verhaaltje van Volver, al vaak een melodrama of een soapopera genoemd, zou op het toneel met gemak overeind blijven. Almodóvar won op het filmfestival van Cannes de prijs voor het beste scenario.

Volver gaat over een vrouw, Raimunda, wie een aantal dingen overkomt. Haar man wordt vermoord en haar moeder, wier graf ze in de eerste scène verzorgt, keert terug naar de levenden. Of moeder dat als geest doet of niet, blijft lang in het ongewisse, al doet Almodóvar niet echt zijn best die vraag spannend te maken. De toon van Volver is eerder gezellig, er is een soort huiselijk surrealisme. Zo is een moord ook weer niet het ergste wat je kunt plegen. Het opruimen van het lijk kost enig hoofdbreken, maar als het lukt is dat dat. Dan kunnen er weer charmant tomaten gesneden worden of heupwiegend boodschappen gedaan. Het is zoals bekend in films van Almodóvar geen toeval dat het de mannen zijn die voor problemen zorgen, die vrouwen dan bevallig oplossen.

Sentiment zit op gekke plekken in Volver, dat in vergelijking met eerder werk als Todo sobre mi madre of La mala Educaciòn een enigszins getemde Almodóvar-film is. Raimunda rouwt geen moment om haar man, maar ze begraaft hem wel op zijn lievelingsplek, de nu opgedroogde rivier vlak bij hun beider geboortedorp in La Mancha, de streek waar ook Almodóvar zelf vandaan komt. En Don Quichot.

De grootste troef van Volver zijn de actrices. Penélope Cruz wordt door Almodóvar op een voetstuk geplaatst waarop ook de kijker haar alleen in aanbidding kan gadeslaan. Maar de jury in Cannes gaf de prijs voor de beste actrice niet aan Cruz, maar aan alle vrouwen in Volver. Onder hen is ook Carmen Maura, Almodóvars eerste muze uit films als Woman on the Verge of a Nervous Breakdown (1988), die nu de moeder van Cruz speelt, een tragischer gegeven eigenlijk dan de plot van Volver bevat. Misschien zou Almodóvar Volver zelf nog een keer moeten filmen, nu echt als musical.

Volver Regie: Pedro Almodóvar, met: Penélope Cruz, Carmen Maura, Lola Duenas, Yohana Cobo. In: 22 bioscopen.