Verzonden: black box met dilemma

De buitenlandse opkopers weten van geen ophouden. De teller van het bedrag dat private-equityfinanciers dit jaar investeren in bedrijven die zij uitkopen uit Nederlandse concerns is nu opgelopen tot 23,5 miljard euro.

Een nieuwe week, een nieuwe miljardentransactie, een nieuwe naam en een nieuw dilemma.

De firma Apollo Management koopt voor bijna 1,5 miljard euro de logistieke divisie van post- en pakjesverscheper TNT. Apollo geniet in het Nederlandse bedrijfsleven de meeste bekendheid als voormalige grootaandeelhouder van Buhrmann, dat met Apollo’s financiële steun in een gewaagde overname de grootste distributeur van kantoorartikelen in de Verenigde Staten werd. Apollo hielp een paar jaar geleden Numico van een probleem af, door de Amerikaanse verkoper van voedingssupplementen GNC over te nemen. GNC geldt als een van de grotere Nederlandse miskopen in de overnamegekke jaren negentig in de VS.

Apollo is in 1990 opgezet door Leon Black, nadat zijn werkgever, het effectenhuis Drexel, was geïmplodeerd. Drexels sterfinancier Michael Milken populariseerde in de jaren tachtig bedrijfsobligaties met een hoog risico én een hoog rendement. Zulke effecten werden, en worden, veel gebruikt bij overnames, bijvoorbeeld door private-equityfinanciers.

Milken ging later de cel in wegens beursfraude en dat was het begin van het einde voor Drexel.

In het standaardwerk over private equity en bedrijfsovernames in die jaren, Barbarians at the gate, over de strijd om voedingsbedrijf RJR Nabisco, speelt Black een kleine ondersteunende rol. Hij moet de obligaties verkopen aan beleggers om een deel van de recordovername van RJR van 31 miljard dollar te financieren.

Het boek maakte de firma KKR, en diens naamgever Henry Kravis, beroemd. KKR bezit tegenwoordig grote aandelenpakketten in Nederlandse bedrijven zoals VendexKBB, VNU en de bv Philips Halfgeleiders.

De transactie met TNT schept iets van een dilemma voor minister Joop Wijn van Economische Zaken. Hij kondigde deze week aan dat hij om tafel wil gaan zitten met de grote private-equitypartijen en de grote bedrijven om te zien of Nederland gezien de overnamehausse wel bezig is met „verstandig kapitalisme”.

Dit is een mooie test. De overheid is geen belangeloze arbiter die partijen samenbrengt. De overheid is zelf ook partij. TNT gaat tweederde van de opbrengst van de verkoop uitkeren aan zijn aandeelhouders door op de beurs eigen aandelen in te kopen. Een van de grootste aandeelhouders in TNT is nog altijd de staat der Nederlanden.

Menno Tamminga