Naturalisatiedag

Verhuizing uit het geboorteland en verkrijging van een nieuwe, Nederlandse nationaliteit zijn ingrijpende gebeurtenissen in iemands bestaan. Vandaar dat de overheid vandaag een nieuwe feestdag introduceert, naturalisatiedag, waarop de Nederlandse nationaliteit wordt verleend aan immigranten. Ook op andere dagen in het jaar kunnen gemeenten dergelijke ceremonies houden. Nieuwe burgers worden dan welkom geheten en kunnen worden uitgenodigd om bij te dragen aan hun nieuwe samenleving. Een dergelijke plechtigheid, geïnspireerd op de Canadese citizenship ceremony, is de bekroning van de inspanningen die de buitenlander heeft moeten doen om Nederlander te worden. Een gezamenlijke viering heeft meer betekenis dan het op de deurmat ploffen van een poststuk of een ambtelijke handeling aan het loket. Het huwelijk, ook een ingrijpende gebeurtenis, wordt ook niet aan het loket gesloten.

De overheid is meer eisen gaan stellen aan de verkrijging van het Nederlanderschap, zoals de naturalisatietoets. Dat is nuttig. In het verleden was onduidelijk voor nieuwkomers wat het Nederlanderschap inhield en dat pakte zowel voor de nieuwkomers als de geboren Nederlanders slecht uit. Door de naturalisatieplechtigheid verplicht de overheid zichzelf ook om niet langer onderscheid te maken tussen geïmmigreerde en geboren Nederlanders. Dat betekent dat wetsvoorstellen die een dergelijk onderscheid maken, uit den boze zijn, anders wordt naturalisatie een lege huls. Het is raadzaam om de grove term allochtoon hooguit te reserveren voor sociaal wetenschappelijk onderzoek en niet voor officiële overheidspublicaties. In voorkomende gevallen is de term ‘minderheid’ bruikbaarder. Door immigratie zijn er immers veel minderheden bij gekomen met specifieke en onderling verschillende gewoonten en wensen.

Het kost tijd om de ceremonie te laten inslijten als onmisbaar gebruik. Daarom is het niet verwonderlijk dat maar weinig nieuwkomers zich voor de plechtigheid hebben ingeschreven, nu ze nog vrijblijvend is. Pas als de ceremonie over een paar maanden verplicht wordt, krijgt ze betekenis. Uiteindelijk moet de ceremonie worden gezien als de naturalisatie zelf, zoals het huwelijk bestaat uit de verklaringen van de partners en van de ambtenaar. Zo ver is het nog niet.

De naturalisatieceremonie verandert al naar gelang de visie op de Nederlandse identiteit anders wordt. De immigrant kan niet worden verplicht tot een sterker nationaal of historisch bewustzijn dan er in Nederland heerst. Gemeenten zijn vrij om hun eigen vorm te vinden en het ministerie van justitie geeft slechts richtlijnen. Op termijn moeten enkele vaste ingrediënten worden ingebouwd. Het ligt voor de hand dat het Wilhelmus daarbij een vaste plaats krijgt. Mogelijk wordt over twee jaar een intentieverklaring van de immigrant verplicht en dat is toe te juichen.

De naturalisatieceremonie hoort feestelijk te zijn. Velen in de wereld zouden het Nederlanderschap willen verkrijgen met alle daaraan verbonden sociale en economische voordelen, maar er zijn er maar weinigen die alle wettelijke en fysieke obstakels overwinnen. De energie die zij in hun landverhuizing hebben gestoken, kan de Nederlandse samenleving van pas komen. Dat is vandaag een felicitatie waard.