De dood in La Mancha

Almodóvar keerde voor ‘Volver’ terug naar zijn dorp.

„Vooral voor de vrouwen daar is de dood iets waar ze mee leven.”

In Pedro Almodóvars Volver zitten een paar opvallende top-shots, camerastandpunten van recht boven de personages. De esthetiek voert de boventoon en de kijker is even verward door het perspectief. Voor een groepje journalisten kan uitpakken met hun duiding van de symboliek, doorkruist de regisseur de poging tot dikdoenerij. Het ging hem om de mooie borsten van Penélope Cruz.

Opgelucht gelach op het terras op een steenworp afstand van de Middellandse Zee. Dit is Cannes en hier hoort het ook om verbluffende schoonheid te gaan. Volver ging dit voorjaar op het filmfestival van Cannes in première en won er twee prijzen. Almodóvar had volgens de jury het beste scenario geschreven en de prijs voor de beste actrice ging naar het complete vrouwelijke ensemble van Volver. Toen wij Almodóvar spraken – de 57-jarige Spaanse regisseur in een waterval van woorden – waren de prijzen nog niet verdeeld.

In Volver voeren aardse vrouwen de boventoon. Na de mannenfilm La mala Educación wilde Almodóvar weer een film over vrouwen maken. „Ik ben opgegroeid in een vrouwengemeenschap, als enig kind tussen tantes en grootmoeders. Voor mij waren de opnames in La Mancha een terugkeer naar de moederborst. De herinneringen die me daar overvielen, waren meer herinneringen aan mijn moeder dan aan het land. Zij wás het land, de taal, het dialect.” Vrouwen zijn dramatisch interessantere personages, vindt Almodóvar. „Zij hebben meer vrijheid om hun emoties tentoon te spreiden. Zij kunnen ons nu, na eeuwen onderdrukking en zwijgen, meer verrassen dan mannen.”

In Volver blijven de vrouwen als enigen over. De vader van de drie zusters in de hoofdrol is dood, de man van hoofdpersoon Raimunda wordt vermoord en de vrouwen bloeien op. „Ik heb dat zelf zo gezien. De mannen in La Mancha sterven doorgaans eerder dan de vrouwen en daarna zie je hoe die vrouwen een nieuw leven gaan leiden. Ze zijn weemoedig, maar bouwen samen een vrediger, socialer en meer eigen bestaan op. Zo gaat het ook bij Raimunda. Ik wilde Penélope voor deze rol. Nu ze ouder is zie ik haar meer bloeien.”

De dood, zegt Almodóvar, is een vertrouwd personage van het dorpje in La Mancha, waar hij zelf vandaan komt. „Vooral voor de vrouwen daar is de dood iets waar ze mee leven. Voor mij niet. Carmen Maura, mijn andere hoofdrolspeelster, met wie ik mijn eerste films maakte, zei dat ik veranderd ben. Serieuzer. Meer bezorgd. Toen wij begonnen samen te werken in de jaren tachtig, was het leven heel anders dan nu. Spanje ontplofte net in een roes van de nieuwe democratie en je kon alles ontdekken. Ik was een product van dat nieuwe Spanje. Ik heb jarenlang niets anders gedaan dan uitgegaan in Madrid. Tijd bestond niet. Nu maak ik me zorgen over het snelle verstrijken van de tijd. Ik hoop dat ik nog lang te leven heb. Ik maak nu 26 jaar films, maar ik zie op tegen de volgende 26 jaar.”