Wees gegroet!

Salaam Waleykum!” Ik schrik van de begroeting van de jongeman, maar ik besef dat ik nu thuis ben. Thuis, waar het een gewoonte is om zelfs vreemdelingen op straat te begroeten. Ah, wat een fijn gevoel van samenzijn!

Mijn eerste paar maanden in Nederland waren een ramp. Opgevoed om iedereen met ‘Salaam Waleykum’ te begroeten, probeerde ik hier hetzelfde. En dit was na de aanvallen van 11 september. Mijn eerste slachtoffer was een oude man: ik heb een bejaarde nooit zo hard zien weghobbelen. Al snel besefte ik dat het geen gewoonte was om zomaar iemand op straat te begroeten. Tenminste niet in de grote steden waar we niet eens oogcontact met elkaar maken – tenzij we flirten natuurlijk.

Als een vreemdeling ons op straat begroet, en ik zeg dit als allochtoon en als autochtoon, gaan wij er onmiddellijk van uit dat zij iets van ons willen. Waar komt die angst vandaan? Wat heeft ons zo gesloten gemaakt, zo achterdochtig over de bedoelingen van mensen? Ik weet dat herkenning een belangrijke rol speelt. Bijvoorbeeld, het is voor mij makkelijker om een allochtoon te begroeten dan een autochtoon. Hetzelfde geldt voor een moslim binnen een islamitische gemeenschap, een zakenman in de eersteklas-coupé of een groep Gothic-jongeren op een of ander ‘Demons of Death’-concert. Betekent dit dat wij in dit kleine landje een deel van onszelf niet in iedereen kunnen herkennen, maar slechts in een beperkte groep? Dan zijn we nog geen verenigd volk.

Ik ga gewoon door met proberen, en ik raad het u ook aan. Het fijnste gevoel is als een vreemdeling ons op straat begroet – en ja, het meest irritante gevoel is als iemand je niet terug groet. Het geeft ons het gevoel dat wij worden gewaardeerd: dat onze aanwezigheid wordt erkend. En dat is de eerste stap naar een situatie waarin iedereen het gevoel heeft bij dit land te behoren, dat hij geen ‘crimineel’ is – wat op dit moment nog niet gaande is.

Terwijl ik hieraan denk op de straten van Mauritanië spreekt de aardige jongeman me opnieuw aan: „Welcome to Africa, white man!”

Samba Schutte

Acteur en cabaretier, geboren in Mauritanië, opgegroeid in Ethiopië, winnaar Leids Cabaret Festival 2006