‘Het is juist goed als de filmpjes soms irriteren’

Op het Rotterdamse Schouwburgplein zijn de komende weken korte buitenfilms te zien.

Daarna gaat deze vijfde editie van Cineboards festival naar Den Haag en Eindhoven.

Een metersgroot vrouwengezicht drukt haar neus en lippen plat tegen de gevel van de Pathébioscoop op het Rotterdamse Schouwburgplein. Het lijkt alsof ze haar neus, mond en wangen pijnigt om te ontsnappen vanachter de muren van het gebouw. Rode lippenstift en groene oogschaduw smeren uit over het scherm.

Deze film van de Zwitserse kunstenares Pipilotti Rist – de vrouw in de film - is een van de bijna dertig kunstfilms van Cineboards. Een kunstfilmfestival waarbij tot en met 8 september elke avond een korte film op het Schouwburgplein wordt getoond. De films duren niet langer dan een kwartier en worden herhaald tussen zonsondergang en één uur ’s nachts.

Cineboards, dit jaar voor de vijfde keer, wil met de buitenkunst toevallige ontmoetingen aangaan met voorbijgangers. Op weg naar een avondje stappen moet de wandelaar of fietser gegrepen worden door de filmbeelden en even stil blijven staan. Het is geen buitenbioscoop (en heeft dus ook niets met de Pathébioscoop te maken), maar kunst in de openbare ruimte: de digitale en bewegende tegenhanger van kunst op bijvoorbeeld rotondes. Met video- en filmwerk van nationale en internationale kunstenaars, als Victor Alimpiev, Olivo Barbieri en D-Fuse. Dit jaar zijn de films van Cineboards voor het eerst ook buiten Rotterdam te zien, in Den Haag en Eindhoven.

„Het zijn alle drie steden met een wat kille moderne binnenstad”, zegt filmmaker Noud Heerkens, initiatiefnemer en organisator van het festival. Een omgeving die prima past bij het thema van dit jaar, vindt hij: de confrontatie van de mens met de openbare ruimte. „Vroeger was de openbare ruimte een plek voor onderhandeling en conflict. Denk maar aan de studentenopstanden. Tegenwoordig is deze ruimte vooral een verlengstuk van het private met de vele festivals, kroegen en terrassen.”

Noud Heerkens heeft samen met de gastcuratoren Liesbeth Bik en Jos van der Pol werk van kunstenaars uitgezocht die de openbare ruimte als thema hebben. Het kunstenaarsduo. bekend onder de naam Bik Van der Pol, is dit jaar speciaal uitgenodigd om ook internationale kunstenaars naar Cineboards te halen. Zo hebben zij ook Pipilotti Rist geselecteerd. Een andere film is van de Koreaan June Bum Park, waarin de kunstenaar met de camera op zijn hoofd vanuit een flatgebouw met mensen en auto’s beneden lijkt te spelen, alsof het speelgoedpoppetjes en -autootjes zijn. Zijn handen lijken te helpen bij het inparkeren en achteruitrijden. En in een volgend filmpje houdt zijn hand een groepje voetgangers bij een rood verkeerslicht op de stoep. Springt het licht op groen, dan trekt hij zijn hand weg en laat hij hen het zebrapad oversteken. Een achterblijver geeft hij nog een duwtje met zijn wijsvinger.

Meer serieus van inzet is het filmpje van de Nederlandse Ingeborg Jansen. Een zestienjarig Turks meisje is dol op voetbal, maar van haar vader moet ze wel haar knieën bedekken als ze gaat sporten. Ook koos Bik Van der Pol voor ‘Pink Constellation’ van Martin Kersels (VS) dat zich bij uitzondering binnenskamers afspeelt. Een slaapkamer draait langzaam rond, de persoon in de kamer én het meubilair tollen mee. Bik Van der Pol wilde zo het idee weghalen dat alleen de buitenwereld onveilig zou zijn. In deze film is het huis juist onbetrouwbaar. Als een Villa Volta.

Opvallend is dat er redelijk veel Aziatische films in het programma zitten. „Dat is logisch, omdat daar zoveel mensen wonen en de verstedelijking zo is toegeslagen”, zegt Heerkens. Olivo Barbieri laat bijvoorbeeld dertien minuten lang een beeld van Shanghai zien, gefilmd vanuit een helikopter. Er is geen stukje groen te bekennen. „De films moeten niet alleen aan het thema voldoen.” Er zijn meer eisen. „Zo mag geluid niet dragend zijn voor de film, al hebben we wel boxen bij de projectie staan. Verder kan de film niet te plotgericht zijn. Je moet op elk moment in de film kunnen vallen en er weer uit stappen.”

Heerkens wil met Cineboards het museum naar buiten brengen. Hij wil mensen confronteren met videokunst. „We leven in een beeldcultuur, maar de jeugd krijgt in de openbare ruimte vooral beelden van reclame en seks te zien”, zegt Heerkens die ook lesgeeft op St. Joost in Breda en de Haagse Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. „Ik wil tegenwicht bieden aan de platte beelden. Ik wil de beeldcultuur van de kunst laten zien. Sommige mensen zullen dat niet op prijs stellen en de films schokkend of vervelend vinden. Maar ik vind het juist goed als ik mensen ook een beetje erger. Als het je stoort, blijft het je bij.”

Cineboards: t/m 8 sept in Rotterdam. Van 9 t/m 22 sept. in Den Haag en van 23 sept. t/m 4 okt. in Eindhoven. Programmering en filmfragmenten: www.cineboards.nl