‘Geruzie politici genereert ambtenaren’

Boele Staal (D66) vertrekt als commissaris van de koningin in Utrecht. Een prachtbaan. „Mooier dan minister.” Zijn eigen provincie zou eigenlijk opgeheven moeten worden.

De commissaris van de koningin in de provincie Utrecht stapt op. Boele Staal (58) wordt vanaf 1 januari 2007 voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). De D66’er vestigt zich ook als zelfstandig bestuursadviseur. Staal was onder meer politiechef en directeur-partner bij managementbureau Boer & Croon. Hij was in 1991-1998 senator voor D66.

Waarom de NVB?

„ Ik heb hier negen prachtige jaren gehad. Nu is dit op mijn pad gekomen. Ik praat straks namens de banken praat met de overheid. De relatie tussen de publieke en private sector heeft altijd mijn belangstelling gehad. De tijd dat publiek en privaat ver uit elkaar lagen is voorbij. Den Haag moet niet in een toren regeren waarbij de rest van het land afwacht. We moeten samenwerken.”

U vertrekt gewoon omdat er iets leukers voorbij kwam?

„O nee. Je kunt deze twee dingen niet zo tegen elkaar afzetten. Commissaris van de koningin is de mooiste positie in het bestuur van Nederland. Mooier dan minister. Dat durf ik gerust te zeggen, want ik heb twee keer een verzoek om minister te worden afgewezen.”

Wanneer was dat?

„De eerste keer was onder Paars-II. Mij werd toen gevraagd minister van Defensie te worden. Maar toen was ik hier net benoemd. De tweede keer was onder Balkenende drie jaar geleden, toen mij werd gevraagd minister van Economische Zaken te worden. Dat had ik misschien gedaan, als de andere D66-minister op Onderwijs was gaan zitten. Maar ja, de partij had ingezet op bestuurlijke vernieuwing en eiste daar zelfs een minister voor. Dat is dan ook op een clash uitgelopen. Het had gewoon een staatssecretaris moeten worden. D66 heeft de kans gemist om op meer dingen in te zetten dan bestuurlijke vernieuwing.”

U bent kritisch. Blijft u wel D66’er?

„Ik ben meelevend lid, zoals dat heet.”

Wat is er tegen een ministerschap?

„Ik zou als minister ongelooflijk lijden onder het incidentalisme van de Haagse politiek.”

Incidentalisme?

„Ik vind dat de Haagse politiek wordt beheerst door incidenten en hypes. Er vallen kabinetten over. Dit kabinet is onnodig gevallen over dat gedoe om Hirsi Ali.”

Wat is er zo mooi aan commissaris van de koningin?

„Dat is dat je werkelijk iets kunt doen. Dat je aan het begin van de week problemen hebt waarvan aan je einde van die week kunt zeggen: ik heb geholpen om die op te lossen. Je kunt achter de schermen veel bereiken.”

Zoals?

„Dan heb ik het over ruimtelijke ordening. Het bevorderen van samenwerking tussen gemeenten. Zorgen dat er goed wordt overlegd met het rijk. Crisisbestrijdingsplannen maken. En zorgen dat er goeie burgemeesters worden benoemd. Daar ben je dagelijks mee aan de slag.”

U zegt dat uw partij te veel inzet op bestuurlijke vernieuwing. Maar daar bent u toch zelf voorstander van? U was toch lid van de Holland Acht? De acht bestuurders die willen dat er één bestuur voor de hele Randstad moet komen?

„Jazeker. Ik ben degene die deze club bij elkaar heeft gebracht. Ik heb gezegd: jongens, er zitten te veel bestuurders die voor precies hetzelfde verantwoordelijk zijn, zo kan het niet langer. We moeten die zaak opschonen want pas als je dat hebt gedaan, kun je ook pas een begin maken met bezuinigen op ambtenaren. Dat zeg ik ook tegen het programma van het CDA, dat minder ambtenaren wil.

„Zolang politici en bestuurders met elkaar bakkeleien, genereert dat ambtenaren. Je moet dus het lef hebben om iets te doen aan die bestuurlijke dichtheid in de Randstad. Er zal nog wel heel wat water door de Vecht stromen voor er één Randstadbestuur is. Maar ik hoop toch dat dit onderwerp een plaatsje krijgt in de formatie voor een nieuw kabinet.”

Moet het Randstadbestuur een fusie van vier provincies worden?

„Nee. Het moet komen in de plaats van die provincies. Het moet bevoegdheden krijgen die nu nog onder de grote steden vallen, onder het rijk en onder de huidige provincies. Je kunt alle samenwerkingsverbanden opheffen die alle grote steden nu nog hebben. Dan krijg je bestuurlijke slagkracht. De Randstad is maar een klein gebied. Ik zie van hieruit Amsterdam liggen!”