Doel bereikt, dus subsidies kunnen weg

Nederland voldoet sneller aan Europese doelen voor de productie van groene stroom. Het kabinet verstrekt daarom geen subsidie meer voor nieuwe duurzame energieprojecten.

Rotterdam, 23 aug. - Kwaad, wanhopig, gebroken. Dat is varkenshouder Annechien ten Have-Mellema uit Beerta na het besluit van minister Wijn (Economische Zaken, CDA), afgelopen vrijdag, om de subsidieregeling voor groene stroom per direct stop te zetten.

Ze stond op het punt om subsidie aan te vragen voor een biogasinstallatie, die mest en plantaardig afval omzet in elektriciteit en warmte. Meer dan 600.000 euro heeft ze er al in geïnvesteerd, onder meer in de bouw van twee grote silo’s. „Maar nu vissen we achter het net”, zegt Ten Have via de telefoon. „En zonder subsidie kan het niet uit.” Ze vreest dat haar bedrijf failliet gaat. En niet alleen dat van haar.

Volgens adviesbureau E-kwadraat zijn er in Nederland ruim honderd boeren die een biogasinstallatie aan het bouwen zijn, of daarvoor vergevorderde plannen hebben. De hoeveelheid geld die ze hebben geïnvesteerd varieert, van 10.000 tot meer dan 1 miljoen euro.

Maar niet alleen de agrarische sector wordt getroffen door het besluit van Wijn. Ook installateurs, de technische detailhandel en fabrikanten van windturbines of zonnepanelen. „Dit is dramatisch”, zegt Ernst van Zuylen van Econcern, een bedrijf dat zich toelegt op duurzame energie.

Volgens Van Zuylen heeft zijn bedrijf plannen voor de plaatsing van tientallen windturbines in Nederland. Die projecten kunnen de koelkast in, zegt hij. „We hebben nu zoiets van: laten we in Nederland maar stoppen, want het is altijd hetzelfde met de overheid. Hollen of stilstaan.”

Het onbegrip over het besluit van Wijn is groot. Waarom de subsidieregeling, die pas drie jaar geleden van kracht werd, nu alweer stopzetten? Heeft Nederland dan geen ambities op het gebied van duurzame energie? Moeten we op eigen bodem niet juist wat extra’s doen omdat we anders voor onze energie te afhankelijk worden van het buitenland?

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken zou er „een zwaar prijskaartje” aan hangen als de regeling zou blijven bestaan. De afgelopen jaren heeft de overheid al voor honderden miljoenen euro’s aan aanvragen erkend. Die subsidies zullen gewoon nog worden uitgekeerd. Dit jaar bedraagt de subsidie 685 miljoen euro, bijna 200 miljoen euro meer dan geraamd. De komende jaren schommelt de subsidie tussen de 500 en 700 miljoen per jaar.

Bovendien haalt Nederland met de nu al lopende investeringen de Europese doelstelling, zo liet Wijn vrijdag weten. Volgens de doelstelling moet van alle verbruikte elektriciteit 9 procent worden opgewekt uit duurzame bronnen, zoals wind, zon, biomassa of water. Meer doen vindt de minister niet nodig. „Het past bij de terughoudendheid van het huidige kabinet”, aldus de woordvoerder.

Maar volgens Van Zuylen van Econcern is het signaal dat Wijn afgeeft „dramatisch” en jaagt het investeerders weg. De energiesector klaagt al jaren over het zwabberbeleid van de overheid. Dan wordt windenergie gesteund, dan zonne-energie, dan warmtekrachtkoppeling.

Een eerdere subsidieregeling voor zonnepanelen werd twee jaar geleden door staatssecretaris Van Geel (Milieu, CDA) geschrapt. En vorig jaar stopte de voorganger van Wijn, minister Brinkhorst, van de ene op de andere dag de subsidie voor windenergieprojecten op zee, en voor de grootschalige verbranding van biomassa. „Dit is een ramp voor het investeringsklimaat”, zegt Mark van Seventer van adviesbureau E-kwadraat. „Deze sector heeft continuïteit nodig.”

Ook oliemaatschappij Shell, die samen met energiebedrijf Nuon een groot windmolenpark voor de kust van Egmond aan Zee bouwt, noemt het overheidsbeleid onbegrijpelijk. „Van alle duurzame energie maken we slechts 40 procent zelf. De rest importeren we. Zijn we daar tevreden mee?” vraagt de Shell-woordvoerder zich af.

Van Seventer sluit niet uit dat ook de aankomende verkiezingen meespelen in het besluit van Wijn. „Het huidige kabinet wil een overschot op de begroting laten zien. Overschrijdingen van het budget worden niet geaccepteerd”, zegt hij.

Voor varkenshouder Annechien ten Have-Melleman is de toekomst onzeker. En dan te bedenken dat ze de subsidieaanvraag voor haar biogasinstallatie twee weken geleden al had willen versturen. Maar de papieren zijn blijven liggen, onder andere omdat ze moest wachten op een onderdeel van de installatie. De leverancier was net met vakantie. En nu heeft het geen zin meer de aanvraag in te dienen. Ten Have-Melleman overweegt nu „het juridische spoor” op te gaan. Als er niks gebeurt, wordt het moeilijk haar bedrijf overeind te houden. Ze kan er nog steeds niet bij. „En dat flikken ze zo even op een vrijdagnamiddag.”

In drie jaar 846 miljoen euro aan subsidie op duurzame energiewinning verstrekt