AOW blijft een mijnenveld voor politici

Onder druk van de aankomende verkiezingen passen politieke partijen hun oplossingen voor het probleem van de vergrijzing aan. De kiezer heeft steeds minder keus.

Den Haag, 23 aug. - En toen waren er nog maar twee. De keuzes voor de toekomstige financiering van de AOW zullen zich bij de komende parlementsverkiezingen toespitsen op hogere belastingen (PvdA) en harder werken (CDA en VVD). Optie drie, geleidelijke verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 65 naar 67 jaar, waarvoor binnen de VVD sympathie bestond, is afgeschreven. De VVD ziet er bij nader inzien van af dit omstreden punt op te nemen in het verkiezingsprogramma.

Alle grote politieke partijen weten hoe gevoelig de AOW ligt bij een vergrijzend kiezersbestand. In 1994 leed het CDA de grootste verkiezingsnederlaag uit zijn geschiedenis en boekten de ouderenpartijen spectaculaire winst, onder meer omdat de opsteller van het CDA-programma de bevriezing van de AOW had aanbevolen.

Eerder dit jaar heeft PvdA-leider Wouter Bos voorgesteld om gepensioneerden met een aanvullend pensioen te laten meebetalen aan de AOW. Het CDA en de VVD wijzen deze ‘fiscalisering’ af.

CDA en VVD verwachten dat vergroting van de arbeidsdeelname tot 65 jaar het financiële vergrijzingsprobleem kan oplossen. „We denken in dezelfde richting”, zegt een woordvoerder van de VVD. „Goed voorbeeld doet goed volgen”, looft Maxime Verhagen de ommezwaai van de VVD over de pensioenleeftijd, verwijzend naar het verkiezingsprogramma dat het CDA vorige week bekendmaakte. „De PvdA is nu nog de enige grote politieke partij die morrelt aan het ouderenpensioen en de hypotheekrenteaftrek.”

Financieel woordvoerder Ferd Crone van de Kamerfractie van de PvdA reageert negatief. „De VVD steekt net als het CDA haar kop in het zand. Ze ontkomen er straks niet aan te bezuinigen op de zorg en om de AOW te ontkoppelen van de loonstijging.” Als variant op de opmerking van CDA-fractieleider Verhagen – „Met Bos ben je de klos” – zegt Crone over VVD-leider Rutte: „Met Rutte kun je ’t schudde”.

Het CDA lijkt zich bij de toon van zijn verkiezingsprogramma te hebben laten inspireren door de beroemde leuze „Geen experimenten” van de West-Duitse bondskanselier Konrad Adenauer.

[Vervolg AOW: pagina 3]

Partijen begluren elkaars AOW-plan

[vervolg van pagina 1]

Met zijn oproep tot voorzichtigheid won de christendemocratische Adenauer de verkiezingen van 1957. Anno 2006 speelt het CDA in op de stemming onder kiezers dat men even geen nieuwe hervormingen van de verzorgingsstaat wenst. De opstelling van het CDA dat de financiële problemen van de vergrijzing meevallen, beperkt de speelruimte voor de twee potentiële coalitiepartners van het CDA. De PvdA en de VVD moeten zich noodgedwongen matigen. Onder het motto „We hebben goed naar de kiezers geluisterd” zoekt de PvdA naar een verzachting van het voorstel om de AOW te fiscaliseren. En de VVD heeft de harde verhoging van de pensioenleeftijd laten varen.

De VVD zal naar verwachting met concretere maatregelen komen dan het CDA om de arbeidsdeelname van mensen onder 65 jaar te vergroten. Zo zal het VVD-programma voorstellen de de bijstand voor jongeren tot 27 jaar af te schaffen, de duur van werkloosheidsuitkeringen te beperken en de belastingkorting voor niet-werkende partners te schrappen.

Uit onverwachte hoek heeft het standpunt van het CDA dat het met de kosten van de vergrijzing wel meevalt, steun gekregen. Het ABP, het een na grootste pensioenfonds ter wereld en de beheerder van het pensioenvermogen van ambtenaren en onderwijzend personeel, heeft aangegeven dat drastische ingrepen niet onafwendbaar zijn. Daarmee daagt het ABP het gezag van het Centraal Planbureau (CPB) uit. Het CPB heeft met zijn jongste vergrijzingsstudie de financieel-economische fundering geleverd waarop alle partijberekeningen tot nu toe gebaseerd zijn.

Het gaat om meer dan een strijd tussen de rekenmodellen van het CPB en de beleggingsmodellen van het ABP. De ambtenaren en leraren die voor hun pensioen afhankelijk zijn van het ABP, vormen een belangrijk deel van de PvdA-achterban. Hier tekent zich een krachtmeting af tussen de partijlijn en het pensioenfonds.