Nieuwe media, nieuw leren

Kunstacademies beginnen deze maand drie nieuwe media-opleidingen.

Multitasken wordt de norm, vrij van hokjes en afbakeningen.

„Brief aan een jonge ontwerper: lees nooit designbladen, ze zullen je alleen maar afleiden. En deprimeren. Bezoek, in plaats daarvan, elke week een speelgoedwinkel om de magie van vormgeving te ervaren. Loop door je lokale winkelstraat alsof het het museum voor moderne kunst is. Behandel het museum voor moderne kunst alsof het je lokale winkelstraat is.” En zo gaat de lijst nog even door.

Deze wijze woorden van designbureau Platform 21 zijn ter inspiratie van eerstejaars studenten aan de nieuwe studierichting Interactive/Media/Design (I/M/D) van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag op de site gezet. De bedoeling: anders kijken naar media en ontwerp.

Dit schooljaar beginnen drie nieuwe opleidingen op het gebied van interactieve media op Nederlandse kunstacademies. Behalve in Den Haag gebeurt dat op de Willem de Kooning Academie in Rotterdam en ArtEZ Hogeschool in Arnhem. De Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht had al een pakket met afstudeerrichtingen in multimedia.

Waarom drie nieuwe studies? „Kinderen worden tegenwoordig opgevoed met moderne middelen”, zegt Marcel Kampman, coördinator van de Haagse opleiding. „Je neefje van zes kan multiplayer-games spelen met spelers over de hele wereld, ondertussen msn’en met zijn klasgenoten, terwijl TMF aanstaat met onderin het scherm een liefdesbarometer en rechtsboven informatie over wat er straks komt. Dan roept zijn moeder dat het eten klaar is. Al die informatie neemt hij in zich op.”

Dat ‘multitasken’ vraagt om een lossere aanpak van ‘nieuwe-media’-studies, vrij van hokjes en afbakeningen. Kampman: „Voor die kinderen zijn de nieuwe media waarmee ze opgroeiden gewoon ‘media’.” Kampman is ‘al’ dertig, maar heeft, zoals hij zelf zegt, „een blije laboratoriummentaliteit.” Hij werkte bij ontwerpbureau Mattmo en begint binnenkort als senior designer bij ontwerpbureau Fabrique. Daarnaast is hij oprichter van creatief netwerk Texelse Boys, dat gebaseerd is op het delen van ideeën en vrije creativiteit.

Het eerste wat hij deed toen hij werd aangesteld bij de Haagse academie was schuine strepen tussen de woorden Interactive, Media en Design zetten. „Deze studierichting gaat niet per se over het maken van websites. Natuurlijk moeten ze kunnen tekenen en visualiseren. Ze verrijken hier hun toolkit: van de houtwerkplaats tot augmented reality (zie kader). Maar ze leren vooral ideeën te bedenken zónder beperkingen van software of hardware. Ideeën zijn onze core business.”

Het gaat Kampman om een mentaliteit. Op internet is er nu sprake van Web 2.0: een nieuwe, sociale generatie software, die vooral gemaakt is om allerhande informatie met elkaar uit te wisselen. De nieuwe opleiding in Den Haag gaat volgens Kampman over ‘Creativiteit 2.0’: „Het opleiden van ‘creatieven’ die op geen enkele manier begrensd worden in hun denken.”

Studenten buiten zich over vakken als conceptontwikkeling, kunstgeschiedenis en 3D-animatie. Ook is er voor de studenten van I/M/D een weblog waarop een groep door Kampman bijeen gebrachte creatieven, zoals ontwerpers en schrijvers, bijdragen post. Sommige van deze zogenoemde ‘Masterminds’ geven incidenteel hoorcolleges, sommige komen ook lesgeven. Verder zijn er praktijkopdrachten voor sociale, commerciële of artistieke organisaties.

Ook brainstormen en samen veel tijd doorbrengen vindt Kampman belangrijk. „Ik zie veel academiestudenten na de lessen snel naar huis verdwijnen. Dat is funest voor de creativiteit. Van je medestudenten kan je een boel opsteken.”

De I/M/D-leerlingen krijgen een eigen lokaal, waar ze altijd terecht kunnen. „Ik geloof: delen is vermenigvuldigen”, zegt Kampman. „Door anderen te betrekken bij je idee, kan het alleen maar beter worden.”

Ook de praktijkopdrachten bij bedrijven zijn onconventioneel voor een kunstacademie. „Je merkt dat de oudere generatie docenten alles al gauw te ‘productgericht’ vindt. Maar ook zij kunnen niet ontkennen dat de opleidingen moeten moderniseren”, zegt Kampman. „We zijn er eigenlijk al hartstikke laat mee.”