‘In mijn hoofd is alles mooier’

Deze zomer studeerden aan de kunstacademies weer honderden kunstenaars af. In deel zeven van een serie Miranda Cleary van de Utrechtse academie.

Van veraf lijkt het werk een verademing tussen de kunst van de andere afstuderenden. De stijl en de frisse kleuren doen zelfs wat aan Monet denken. Maar van dichterbij zijn de schilderijen van Miranda Cleary wel degelijk van deze tijd. En met de neus erop worden ze zelfs nog mooier.

Miranda Cleary (23) studeerde deze zomer af aan de HKU in Utrecht. Dat mensen denken dat ze een erg late impressionist is, vindt ze niet zo erg. Het vleit haar een beetje. „Maar wie langer kijkt ziet hopelijk wel dat er iets achter die schoonheid zit. Mijn werk is conceptueel, het gaat over schilderen. Impressionisme is prachtig, maar het volgt ook een tijdgebonden code die nu oubollig is. Die stijl staat het kijken in de weg.”

Cleary’s opvallendste schilderij op de examenexpositie was een spuitende fontein in een park met bomen. Het deed aan een Monet denken, net als twee ‘vijvers’ in camouflage-achtige tinten met fleurige accenten. Eén daarvan noemde ze zelfs Untitled met tussen haakjes Tribute to Monet. „Dat is de vloer in mijn studio”, zegt Cleary over het doek met de vijvers. „Het is abstract, heeft toch diepte en ergens is het figuratief. Dat gaf me veel vrijheid. Zoals het recht om van die heerlijk zoetsappige kleuren te gebruiken, want die lagen daar als verfspatten op de grond. Het gaat me niet om het oogstrelende, maar om de vervlechting van abstractie en figuratie. Als je goed kijkt zie je dat er tussen de vlekken een penseel op de vloer ligt. Maar als mensen er liever een vijver met water in zien - van mij mogen ze.”

De fontein is een ander verhaal. Ze zag het voor zich terwijl ze in een park een sigaretje lag te roken; ze wilde de fontein schilderen zonder verf, door de vorm in het witte linnen uit te sparen. „De laatste actie is dan de eerste actie.” Het bleek lastig dit te verwezenlijken, ook omdat alles in één keer goed op het doek moest. „De fontein, de waas daar omheen, de bomen, het water, steeds was er wel iets niet goed en moest ik opnieuw beginnen. Tot ik tegen mezelf zei: ‘niet zeuren, nu alles in één keer raak’. Toen lukte het.”

Miranda Cleary is in Australië geboren en woont sinds haar elfde in Nederland. Ze zegt dat haar afkomst haar manier van kijken heeft beïnvloed, want daardoor is ze zich bewust van cultuurbepaalde kijkgewoonten. „Ik suggereer heel veel, zoals met de toets en de manier waarop ik een boom neerzet. In China ziet men die heel anders. Ik speel met zulke conventies; die moet je kennen voor je dat kunt.”

Veel van haar schilderijen ontstaan als ze rustig ergens naar kijkt, vaak in het park. Zo maakte ze een hele serie over grashalmen die haar troffen door hun veerkracht en omdat de zon er even precies goed op viel. „De verschijningsvorm van de natuur houdt me bezig. Het is de werkelijkheid, maar ik schilder de onwaarschijnlijke momenten daarin. Zo efficiënt mogelijk en zonder effecten. Ik houd vast aan hoe het was toen ik keek.” Ze gebruikt daarbij wel eens foto’s als geheugensteuntje, maar schildert die niet na. „In mijn hoofd is het mooier, dan zie je de dingen zoals ze zich gelaagd voordoen. Op een foto wordt alles plat.”

Miranda Cleary is een van de genomineerden voor de afstudeerprijs Artolive (www.artolive.nl). Eerdere afleveringen van deze serie op www.nrc.nl.