God is in feite nooit weggeweest

In hun uit Amerika overgewaaide stuk op de Opiniepagina (NRC Handelsblad, 12 augustus) beweren T.S. Shah en M.D. Toft dat God weer helemaal terug is. Dat lijkt me een voorbarige conclusie uit de door hen gesignaleerde opleving van religieuze weerstand. Als tijdgenoot van Nietzsche voorspelde Jacob Burckhardt al dat tegen het eind van de 20ste eeuw sprake zou zijn van toenemend religieus verzet tegen de moderniteit. De juistheid van zijn voorgevoel onthult vooralsnog echter eerder een probleem dan een oplossing. Fundamentalistische joden willen liefst dat de Tempelberg wordt schoongeveegd, zodat daar, in afwachting van de Messias, alvast kan worden begonnen met de bouw van de derde tempel voor een hervatting van bloedoffers. Christenen zijn van mening dat de Messias in Jezus al is gekomen en dat hij zelf de tempel is, maar over de betekenis daarvan zijn ze het onderling oneens. Militante moslims willen dat Israël van de kaart wordt geveegd ter bevrijding van Al-Quds. Niet God, maar menselijke godsdienstigheid is terug.

Voor een oplossing van het probleem is vooral een herinterpretatie nodig van de geschiedenis van het werelddeel waar de huidige globalisering van is uitgegaan, te weten Europa. Tot de grootste problemen daarvan behoren de betrekkingen van de christenheid met de joden en met de moslims. De huidige situatie verschilt in dit opzicht niet zoveel van die van Karel de Grote: er is een nieuw Europa in wording, de islamitische wereld is sterk in beweging en de joden doen hun best om zich tussen die wereldgodsdiensten te handhaven. Het gaat dan niet in de laatste plaats om de positie van de sabbat.

Is het stom toeval of eerder `intelligent design`, dat kort na de kerstening van het zondagse Rome de islam verscheen om een derde rustdag in Abrahams zaad te vestigen? Was het de bedoeling die drie rustdagen voort te brengen met het oog op een latere synthese? Is het dan denkbaar, dat de christenheid of Europa, met Amerika en een opnieuw christelijk Rusland, de sabbat adopteert en die keuze met kracht in de islamitische wereld verbreidt als positieve eindoplossing voor een oud probleem? Mij dunkt dat hier een bijzondere taak is weggelegd voor het Vaticaan, waar de Pontifex Maximus van het oude Rome ook nog de sleutels beheert van het rijk van Israëls God. Pas als hij die sleutels eens goed gebruikt, kun je echt zeggen, dat God, gezond en wel, terug is van in feite nooit weggeweest.