Files bestrijden kan goedkoper zonder tunnel

Hoe moeten de files tussen Almere en Schiphol worden bestreden? Het CPB denkt dat een tunnel langs het Naardermeer niet zal helpen. Andere oplossingen zijn nog goedkoper ook.

Rotterdam, 22 aug. - En toen was er ineens een goedkoper alternatief. Is het ook beter?

Heel lang ging het in de discussie over verbetering van de autowegen tussen Schiphol en Almere over twee varianten. De eerste was de verbindingsvariant: er kan een snelweg worden aangelegd tussen de knooppunten Muiderberg en Holendrecht om de snelwegen A6 en A9 te verbinden, bij voorkeur in de vorm van een tunnel langs het Naardermeer om het waardevolle landschap en de natuur te ontzien. De andere mogelijkheid is om een groot aantal bestaande snelwegen in de omgeving te verbreden. Dit plan staat bekend als de stroomlijnvariant.

Tussen deze twee varianten was minister Peijs (Verkeer en Waterstaat, CDA) lange tijd van plan een keuze te maken. De beide varianten zijn behoedzaam voorbereid, want er is bij omwonenden en bestuurders van omliggende gemeenten veel verzet tegen met name de aanleg van een tunnel.

Kort voor het zomerreces dook echter een nieuwe variant op – de locatiespecifieke variant. Gemaakt op aandringen van onder anderen minister Zalm (Financiën, VVD). Veel goedkoper, vermoedde Financiën, want in dit plan worden alleen enkele wegdelen waar het fileleed het allergrootst is, verbreed.

Dat vermoeden is nu door het Centraal Planbureau (CPB) bevestigd. Het CPB heeft, op verzoek van minister Peijs, een second opinion gegeven over deze goedkope variant, en plaatst daarin „kritische kanttekeningen” bij de twee door haar voorbereide varianten. Een tunnel langs het Naardermeer zoals voorgesteld in de verbindingsvariant helpt niet veel tegen de files ten zuiden van Amsterdam, aldus het CPB, en dat geldt ook voor het verbreden van de autosnelweg A9 ter hoogte van de Gaasperdammerweg in Amsterdam-Zuidoost en ter hoogte van Amstelveen, zoals voorgesteld in de stroomlijnvariant. Deze plannen zijn „maatschappelijk niet rendabel”, aldus het CPB. „Ze dragen onvoldoende bij aan het verhogen van de snelheid in het studiegebied of aan het beperken van de verliestijd.”

Veel efficiënter is het, aldus het CPB, om alleen die stukken snelweg aan te pakken waar elke dag opnieuw de files staan. Dat zijn vooral de autosnelweg A10-Oost bij Amsterdam, de A1 tussen de knooppunten Muiderberg en Diemen, en de A6 ter hoogte van de Hollandse Brug bij Almere. Wie dat doet, is bovendien 2,2 miljard euro goedkoper uit dan bij de aanleg van een tunnel langs het Naardermeer; en 1,4 miljard euro goedkoper dan wanneer zou worden gekozen voor het verbreden en aanpassen van de Gaasperdammerweg en de A9 bij Amstelveen.

Het kabinet had over de plannen op vrijdag 30 juni een besluit zullen nemen. Maar die ochtend was het kabinet over de kwestie-Hirsi Ali gevallen. Het besluit ging niet door. Het kabinet wilde daarna ondanks zijn demissionaire status toch iets doen. De ministers Dekker (VROM, VVD) en Peijs riepen in koor dat het nemen van géén besluit „rampzalig” zou zijn voor de zogenoemde noordvleugel van de Randstad, een gebied dat nodig op de schop moet worden genomen en waarover óók besluiten zouden worden genomen. Nu is het kabinet echter van plan om helemaal geen besluit meer te nemen, en alles over te laten aan een volgend kabinet. Tot onbegrip van de steden Amsterdam en Almere, die hun plannen voor het opbouwen van een ‘dubbelstad’ nu niet snel ter hand kunnen nemen. In totaal moeten er in de periode 2010-2030 150.000 woningen worden gebouwd in de noordvleugel, waarvan 60.000 in Almere.

Zal een nieuw kabinet de locatiespecifieke variant gaan kiezen? Verkeer en Waterstaat laat weten dat een grootse aanpak van de Gaasperdammerweg misschien duur is, maar ook nodig om de luchtvervuiling en de geluidhinder voor omwonenden terug te dringen. En als je de autosnelweg A9 bij Amstelveen niet verbreedt, zo heet het, dan is ook het effect van een verbreding van de A1 niet groot.