Opeens was het gevaar dichtbij. Héél dichtbij.

Duitsland is ontsnapt aan bomaanslagen in twee treinen. De recherche vermoedt dat twee Libanezen, van wie er één is gearresteerd, een „teken” wilden geven in het conflict tussen Israël en Hezbollah.

Michel Kerres

Opeens was het gevaar dichtbij. Héél dichtbij. Drie weken geleden werden in twee Duitse treinen twee niet-geëxplodeerde bommen gevonden. Butagasflessen in rolkoffers. Twee geelgroene elektronische wekkertjes, merk ‘Little Star’, moesten de explosies in gang zetten. Op 31 juli om 14.30 uur. Dankzij een constructiefout bleven de gasflessen intact. Geen vuurbal. Geen ramp.

Oorspronkelijk deden de autoriteiten alsof het ging om een misdaad met criminele achtergrond. Sinds dit weekeinde is zeker dat het om terrorisme ging. Veel duidt er volgens de Duitse recherche op dat jonge Libanezen een daad wilden stellen in de strijd tussen Israël en Hezbollah.

Op een persconferentie, vrijdag, maakte de federale recherche videobeelden van bewakingscamera’s openbaar. Twee jonge mannen, met rugzak en rolkoffer, op het station in Keulen. Eén van de twee droeg een shirt van het Duitse nationale elftal. De twee zetten hun koffers in regionale treinen naar Koblenz en Dortmund. De explosies waren gepland kort voordat de streinen de stations zouden binnenrijden. De terroristen van Keulen waren, denkt de recherche, niet uit op zoveel mogelijk slachtoffers.

De ‘voetbalfan’ is zaterdagochtend gearresteerd. Op het station in het Noord-Duitse Kiel. Hij wilde zich uit de voeten maken. Het gaat om een 21-jarige man, Youssef Mohamad E., afkomstig uit Libanon. E. woont sinds 2004 in Duitsland, heeft een verblijfsvergunning en studeerde in Kiel mechatronica.

De arrestatie van E. en de koortsachtige jacht op zijn kompaan hebben dit weekeinde in Duitsland geleid tot grote nervositeit. Zaterdagavond werd het station in Hamburg na een bommelding enkele uren gesloten. Op stations in Bonn, Koblenz, Ludwigshafen en Magdeburg veroorzaakten koffers zonder begeleider paniek. „De situatie is zeer ernstig, zo dichtbij was de dreiging nog nooit”, zei minister van Binnenlandse Zaken, Wolfgang Schäuble (CDU).

De autoriteiten vermoeden dat de mannen met de aanslag een bijdrage wilden leveren aan de vanuit Libanon gevoerde strijd tegen Israël. Ze wilden, zei de directeur Jörg Ziercke van het Bundeskriminalamt (BKA), „een teken” afgeven in het Midden-Oosten-conflict. Volgens hem had de mislukte aanslag geen islamitische achtergrond.

E. woonde in Kiel in een studentenflat. Medestudenten verklaarden tegenover Duitse media dat hij strenggelovig is. Vijf keer per dag trok hij zich terug in de gebedsruimte in de kelder van de flat. In het gebouw hangt ook een foto van een moskee in Hamburg, de Imam-Ali moskee, die bekendstaat als een ontmoetingsplaats voor shi’itische aanhangers van Hezbollah. Volgens een aantal studenten was E. sunniet. Volgens de website van Der Spiegel zou E. aan medestudenten hebben verteld dat zijn broer enkele weken geleden tijdens de Israëlische aanvallen op Hezbollah-stellingen in Zuid-Libanon om het leven is gekomen.

De hoogste openbaar aanklager in Duitsland, Monika Harms, gaat er vanuit dat de twee niet alleen geopereerd hebben. „De omstandigheden duiden er op dat zich nog meer, onbekende, personen aaneengesloten hebben om zware geweldsmisdrijven in Duitsland te plegen.” Minister Schäuble: „We weten helemaal niet wie we hier [in Duitsland] nog allemaal hebben.”

Bondskanselier Merkel liet zaterdag meedelen dat de arrestatie een grote overwinning is in de strijd tegen het terrorisme. Ook loofde ze de samenwerking tussen politie- en veiligheidsdiensten.

Al sinds de aanslagen op het World Trade Center in New York, vijf jaar geleden, woedt in de Duitse politiek een debat over de vraag of de verschillende diensten die betrokken zijn bij de bestrijding van terrorisme hun databanken moeten koppelen. Bescherming van de privacy pleit tegen zo’n mega-archief, een belangrijk argument ook gezien het naziverleden. Daar staat tegenover dat het koppelen van gegevensbestanden de efficiency ten goede komt. Het ministerie van Binnenlandse Zaken verwacht dat de databanken nu snel met elkaar verbonden zullen worden. De Duitse spoorwegen hebben aangekondigd meer videocamera’s op te zullen hangen. E. en zijn kompaan werden twee keer vastgelegd. Een keer mét koffers, en, nadat de treinen waren vertrokken, nog eens keer zonder koffers.