‘Ik ben voor verstandig kapitalisme’

Minister Wijn van Economische Zaken is bezorgd over de verkoop van Nederlandse bedrijven. „We moeten ons afvragen wat de plussen en minnen zijn.”

Eerst maar even een misverstand rechtzetten. „Ik ben niet anti-private equity.” Toch citeerde minister Joop Wijn (CDA, Economische Zaken) gisteren voor het Radio 1 Journaal zijn Duitse ambtsgenoot Franz Müntefering toen hij sprak over buitenlandse investeringsmaatschappijen– ook wel: private equity-maatschappijen – die zich als „kaalvretende sprinkhanen” gedragen als zijn ‘onze’ bedrijven opkopen, strippen, doorverkopen en weer naar een volgend bedrijf springen.

Wat bedoelde u daar precies mee?

„Ik heb willen zeggen dat er zich een nieuwe trend aandient, waarbij buitenlandse kapitaalverschaffers actief zijn op de Nederlandse overnamemarkt. We moeten ons daarbij nu afvragen wat de plussen en minnen daarvan zijn. Het is zaak een goede balans te vinden tussen de financiële belangen van de investeerders en de andere belangen, van de bedrijven, van de werkgelegenheid, van de economie. De pendule moet in het midden hangen.”

Hangt die daar nu?

„Ik vraag het mij af. Ik zie er in elk geval aanleiding in om een discussie te starten.”

Op welke bedrijven en welke investeringsmaatschappijen doelde u concreet?

„Ik wil geen namen noemen van individuele bedrijven. Maar iedereen kent de bedrijven van naam en faam die recentelijk zijn overgenomen.”

VNU, PCM, Vendex KBB?

„Ik heb het lijstje ook in m’n hoofd.”

Hebben de nieuwe eigenaren van die bedrijven, waaronder het Nederlandse Alpinvest, zich inderdaad als sprinkhanen gedragen?

„Regeren is vooruitzien. Als er bedrijven al zouden zijn kaalgevreten, zou men mij verwijten te laat te zijn.”

De trend van buitenlandse overnames is toch niet nieuw?

„Inderdaad, al in de jaren tachtig hadden we de raiders en eind jaren negentig waren er ook veel overnames. Het is een economische cyclus. Die episodes hebben ons geleerd dat we moeten waken voor overmoed. Die ligt op de loer. Nu de economie aantrekt is er weer meer geld beschikbaar voor overnames. We moeten daar voldoende voor zijn geprepareerd.”

Vreest u een uitverkoop van bedrijven?

„Nederland is een open economie, en dat is onze kracht. Omgekeerd profiteert Nederland als geen ander van investeringen in het buitenland. Maar ik wil waken voor negatieve effecten van buitenlandse overnames. Zoals het verdwijnen van zorgvuldige opgedane kennis, en de verhuizing van hoofdkantoren. Dat zou slecht zijn voor het midden- en kleinbedrijf als toeleverancier.”

Wat wilt u er tegen doen? En wat kunt u?

„Ik wil op korte termijn rond de tafel met het bedrijfsleven en investeringsmaatschappijen. Van hen wil ik weten hoe zij de trend zien, wat de problemen zijn en wat er eventueel voor maatregelen genomen moeten worden.”

Maatregelen?

„Misschien is er een periode van bedenktijd in te voeren als er een overnamebod wordt gedaan. En misschien moet de gang naar de rechter wat gemakkelijker zijn als aandeelhouders en de directie ruzie hebben. Ik wil in elk geval dat Nederland niet verder open gaat dan noodzakelijk volgens Europese richtlijnen. Ik heb vooral veel vragen.

„In filosofische zin gaat het om de vraag of we kiezen voor het Angelsaksische, meer agressieve kapitalisme of voor het Europese continentale kapitalisme, dat af en toe een moment neemt om na te denken. Ik ben voor verstandig kapitalisme.”