Langzaam leert Londen fietsen

Fietsen werd tot voor kort door velen in Londen beschouwd als een merkwaardige liefhebberij voor mensen die levensmoe waren. Waarom zou je je nu uitgerekend op een fiets in het drukke verkeer begeven, terwijl er zulke voortreffelijke, bij uitstek Londense vervoersmiddelen bestaan als de rode dubbeldekkers, de zwarte taxi’s en de ondergrondse, om nog maar te zwijgen van de eigen auto?

Uit ervaring kan ik bevestigen dat fietsen in Londen nog in de jaren ’80 een hachelijke zaak was. Automobilisten hielden bij het afslaan nimmer rekening met de mogelijkheid dat er een fiets vlak achter hen zat en sneden je meedogenloos de weg af.

Menigmaal ook knalde vlak voor je het portier van een geparkeerde auto open, waarna het gezicht van een hoogst verbaasde Brit verscheen, die onbewogen je gefoeter aanhoorde.

Maar het tij begint te keren. De fiets wint langzaam maar zeker terrein. In vijf jaar tijd is het aandeel van de fiets – uitgedrukt in afgelegde kilometers – meer dan verdubbeld: van 1,5 procent tot 4 procent, zo blijkt uit statistieken van het gemeentelijke vervoersbedrijf.

„De toestand is duidelijk verbeterd”, zegt Tom Bogdanowich van de London Cycling Campaign, een vrijwilligersorganisatie die de fiets propageert. „De mensen zijn zich meer bewust van de aanwezigheid van fietsers en het aantal gewonden daalt gelukkig.”

Dat de belangstelling voor fietsen toeneemt, merkte ik vorig jaar aan den lijve. Op een kwade dag bleek mijn uit Nederland meegebrachte rijwiel zomaar gestolen van achter ons huis, hoewel ik het nota bene op slot had gezet.

Er restte mij niets anders dan een gang naar Simpson Cycles, een bekende fietsenwinkel in het noordwesten van Londen, om een nieuwe te kopen. Daar duurde het lang voor ik aan de beurt was.

Als gevolg van de bloedige zelfmoordaanslagen op de ondergrondse en een dubbeldekker van kort daarvoor, was de populariteit van de fiets letterlijk explosief gestegen. Plotseling zag je bankiers of kantoorklerken in pak en das, een elastiek om de broekspijp en een helm op het hoofd, per fiets op weg naar het werk.

Als Nederlander kon ik me er nog niet toe zetten een helm op te zetten voor zo’n onschuldige bezigheid als fietsen, maar ik besloot mijn nieuwe aanwinst wel te voorzien van een lamp en een fietspompje. Die lamp was makkelijk los te schuiven, had ik wel gezien. Maar ik was toch uit het veld geslagen toen ik een paar dagen later ontdekte dat zowel de lamp als het pompje waren gestolen, toen mijn fiets even een uurtje voor het huis stond, vastgeketend aan een hek.

Hoe zat dat? Ik woonde toch in een fatsoenlijke buurt, omringd door keurige Engelsen? Door schade en schande wijs geworden kocht ik bij Simpson’s dan maar een flitslicht, dat ik om mijn arm moest doen en makkelijk mee naar binnen kon nemen.

De impuls van de bommen duurde niet lang. Toen de herfst arriveerde en er wat regen viel, lieten velen hun fiets alweer staan.

Duurzamer waren de gevolgen van de invoering van de tolheffing in het centrum van Londen in 2003. Eerst bedroeg de tol vijf pond (7,30 euro) en nu is die acht pond (11,70 euro).

Veel mensen vinden dat te veel en kiezen, zij het misschien niet van harte, voor de fiets. „Dat heeft ons echt flink geholpen”, zegt Bogdanowich.

De gemeente Londen probeert het fietsen intussen te bevorderen door hier en daar nieuwe fietspaden aan te leggen en voorzieningen te bieden waar je fietsen kunt stallen.

De London Cycling Campaign bestrijdt dat fietsen door Londen gevaarlijk is. „Ik vind het niet intimiderend door Londen te fietsen”, zegt Bogdanowich. ,,De gemiddelde snelheid van het verkeer is ook maar ruim elf mijl (18 km) per uur en je moet de drukke hoofdstraten een beetje vermijden. Het is heel wat gevaarlijker om nooit aan lichaamsbeweging te doen. Tienduizenden Engelsen sterven daardoor elk jaar vroegtijdig.”

Gunstig voor het imago van de fiets is ook dat de nieuwe leider van de Conservatieven, David Cameron, een verwoed fietser is. Als het even kan, fietst hij van zijn huis naar het parlementsgebouw, dikwijls met een stroom fotografen in zijn kielzog.

Het past ook in Camerons streven de Tories af te schilderen als een partij, die milieuvriendelijk is. Helaas voor Cameron werd aan dat beeld echter enigszins afbreuk gedaan door het feit dat hij zijn zware tassen vol papieren afzonderlijk liet nabrengen, per dienstauto.