Sri Lanka begint aan een strijd die niemand zal winnen

In Sri Lanka zijn de afgelopen week zeker 800 doden gevallen bij gevechten tussen Tamil Tijgers en het leger, die zich hebben uitgebreid naar het noorden. Ook de internationale gemeenschap roert zich nu.

In de Sri Lankese hoofdstad Colombo werd gisteren voor het eerst gedemonstreerd sinds drie weken geleden een open, gewapende strijd uitbrak tussen de Tamil Tijgers en het regeringsleger. Er ontstond rumoer toen enkele boeddhistische monniken al oorlogsleuzen schreeuwend het podium opstormden en de toespraak van een parlementariër verstoorden. Ze droegen borden met de tekst: neem je protest mee naar Kilinochchi!

Kilinochchi is de facto de hoofdstad van de Tamil Tijgers, die al tientallen jaren strijden voor een thuisland voor de overwegend hindoeïstische Tamil-minderheid in het noorden en oosten van het eiland. De recente gevechten met het leger, die begonnen toen de Tijgers een irrigatiekanaal bij de oostelijke plaats Trincomalee bezetten, zijn de hevigste sinds de partijen in 2002 tot een bestand besloten.

Het protest in Colombo en de oproep van de monniken bevestigen waarvoor werd gevreesd toen het leger Tijger-doelen in het oosten bombardeerde om de inlaat van het kanaal te ontzetten: wat begon als een zoveelste lokale schermutseling zou kunnen escaleren tot grootschalig geweld in meerdere delen van het land. Toen de Tijgers de inlaat van het kanaal weer openzetten, zodat 50.000 Sinhalezen weer water kregen, hielden de gevechten rond Trincomalee en het nabijgelegen Mutur aan. Ze breidden zich uit naar het district Batticaloa, en daarna naar het schiereiland Jaffna. In Colombo, waar een Tamil-minderheid woont, zijn negen doden gevallen door twee autobommen.

De demonstratie van gisteren was een reactie op de hevige gevechten in Jaffna de nacht ervoor, toen de Tijgers met twintig boten een legerbasis aanvielen, waarop een tien uur durend vuurgevecht volgde en honderd doden vielen. Volgens een legerwoordvoerder liep daarmee het dodental in Jaffna op tot 800, meest Tamil-rebellen, in deze week.

Is dit waar de Tijgers op uit waren toen ze hun bezetting bij Trincomalee begonnen? Zelf zeggen ze dat die bedoeld was als „een poging om de misère van de Tamil-bevolking te laten zien”. Maar sommige Sri Lankese analisten verdenken hen ervan het leger te willen uitlokken tot wraakacties, om zo de regering de schuld te kunnen geven van het mislukken van het bestand en in een underdogpositie te kruipen. Het leger op haar beurt noemde de bombardementen en het grondoffensief „een humanitaire missie om water bij de bevolking te krijgen”. De Sri Lanka Monitoring Mission (SLMM), ingesteld om toezicht te houden op naleving van het bestand, heeft de bombardementen echter scherp veroordeeld.

Ook van de grootschalige aanval op het leger in Jaffna woensdagnacht is het onduidelijk wat de bedoeling van de Tijgers was. Wilden ze het gebied, waar veel Tamils wonen, maar wat sinds enkele jaren in handen is van het leger, veroveren, of wilden ze vooral het leger een slag toebrengen?

De SLMM blijft proberen de partijen te overreden het bestand weer in acht te nemen. Als dat niet lukt, zo zei de Zweedse voorzitter Ulf Henricsson woensdag tegen persbureau Reuters, „dan zullen we een lange militaire strijd zien waarbij, zoals gebruikelijk in dit land, niemand zal winnen.”

Voor het eerst in maanden mengde de internationale gemeenschap zich gisteren in het conflict. Zowel de Verenigde Staten als EU-voorzitter Finland riepen op tot een onmiddellijk einde aan het geweld. Volgens de Noorse onderhandelaar Jon Hanssen-Bauer wil India de druk op de partijen opvoeren, onder andere om de vluchtelingenstroom naar de deelstaat Tamil Nadu te beperken.

Hanssen-Bauer toonde zich woensdag in een interview met persbureau AP teleurgesteld in de beperkte internationale interesse in het conflict, dat volgens hem is overschaduwd door de oorlog in Libanon. De Noordse monitoringmissie heeft die steun nu hard nodig, omdat missieleden uit Zweden, Finland en Denemarken zich per 1 september terugtrekken. De Tijgers tolereren geen waarnemers uit EU-lidstaten meer omdat de EU de Tijgers op de lijst van terroristische organisaties hebben gezet. Hanssen-Bauer probeert versterking te vinden voor de twintig achtergebleven Noren en IJslanders, maar nog geen enkel niet-EU-land heeft hulp toegezegd.