Politainment

Ondanks de steeds gevaarlijker wordende situatie in bijna de hele wereld, kunnen we in Nederland dit seizoen naar meer evenementen dan ooit tevoren. Dit weekeinde is in Amsterdam het Prinsengracht Festival, kortgeleden hadden we de muziekparade in Rotterdam, ook nog iets dat Dance heet, dan was er de Gay Parade, en in Deventer de geweldige jaarlijkse Boekenmarkt. In Amsterdam hebben we de Uitmarkt voor de boeg, misschien ook weer de kermis op de Dam, en nog het hele jaar 400 jaar Rembrandt. Op het platteland heb je illegale partyschuren, en binnenkort begint het voetbalseizoen. Ieder weekeinde trekken tienduizenden hun evenementenjurk/pak aan, stappen in de auto en gaan iets beleven.

Ik heb een vooroordeel tegen het verschijnsel, maar ik ken het dan ook alleen van de televisie. Bij een evenement, denk ik, word van je verwacht dat je hossend op een zolderschuit in een zwembroek door de grachten vaart, ritmisch bewegend in de laadbak van een vrachtauto door de stad rijdt, moedeloos langs kramen sjokt, schreeuwend op een tribune zit of je overgeeft aan de machines van de zware entertainmentindustrie.

In het evenement zien we de vrijetijdsbesteding van de geïndividualiseerde burger. Je hoeft hem niets meer te vertellen, hij gebruikt zijn eigen hersens, zonder tussenkomst van een autoriteit. Hij doet wat hij wil. Ni Dieu ni maître. In 1985 schreef de Amerikaan Neil Postman het boek Amusing ourselves to death. Nederlandse titel: Wij amuseren ons kapot. In de televisie zag hij, kort gezegd, het medium dat het publiek tot een alzijdig en eeuwig entertainment zou brengen. Het is meegevallen. In 1998 kwam Neal Gabler met zijn Life: the Movie; How Entertainment Conquered Reality, waarin beschreven wordt hoe alles wat in de wereld gebeurt, door de televisie zoveel mogelijk als entertainment wordt opgedist. Dat komt dichter bij de waarheid van vandaag. Denk maar aan hoe onze tv-weermensen het weerbericht pimpen.

Wat denkt de mens als hij geëntertaind wordt? Als het goed gaat doet hij wat de entertainer wil. Hij is lijdend voorwerp. Als het niet goed gaat, zapt hij naar een andere entertainer. Hij volgt het denken en doen van anderen en als hem dit niet bevalt, probeert hij wat de concurrentie hem serveert. Gaat het weer mis, dan zijn er nog tientallen volgende kanalen. Das Recht des Menschen ist’s auf dieser Erden, da er doch nur kurz lebt, glücklich zu sein, dichtte Brecht eind jaren twintig. Driekwart eeuw later is het zo ver: hij zet zijn teevee of andere apparatuur aan.

Een gevolg is dat de politiek in de verslonzing raakt. Terwijl we een record aan evenementen beleven, hebben nu meer politici dan ooit tevoren laten weten dat ze de politiek verlaten. De correlatie begon op te vallen, een tv-station vroeg een deskundige toelichting. Vroeger voelden de mensen saamhorigheid in een partij, zei deze massapsycholoog. Nu zijn ze lekker bij elkaar in een evenement. Wel hebben de politici nog geprobeerd zelf de entertainer uit te hangen, maar als het al een keer lukte, was dat per ongeluk. De hausse in evenementen en vertrekkende politici: kan niet toevallig zijn.

In november krijgen we het volgende democratische evenement, met nieuwe, aanstormende talenten. Veelbelovend.